Tanzimat Dönemi Öğretici Metinlerin Genel Özellikleri
  • "Sanat, toplum içindir." anlayışıyla toplumsal ko­nular ele alınmıştır.
  • Söz hüneri göstermek değil, bazı düşünceleri hal­ka yaymak amaçlanmıştır.
  • Anlatım süsten ve yapmacıktan giderek uzaklaş­mış yerini düşüncenin önemine bırakmıştır.
  • Konu genişlemiş, her şey düz yazının konusu hâli­ne gelmiş, anlatım serbestleşmiştir.
  • Somut ve gözleme dayalı anlatım öne çıkarılmıştır.
  • Hürriyet, eşitlik, kanun üstünlüğü, bilim, teknik, edebiyat, sanat gibi temalar işlenmiştir.
  • Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalar kullanıl­masına karşın dil eskiye göre daha sadedir.
  • Genellikle açıklama ve tartışma gibi anlatım türleri kullanılmıştır.
  • Türk edebiyatında ilk defa bu dönem eserlerinde konuşmaları gösteren çizgiler ve noktalama işaret­leri kullanılmıştır.

Divan edebiyatı öğretici metinleriyle Tanzimat ede­biyatı öğretici metinlerinin farkları:

  • Divan edebiyatında "seyahatname, tezkire, mün­şeat" gibi türlerde "münacat, methiye, dua" gibi bölümlerden oluşan klasik bir yapı vardır. Tanzimat edebiyatında ise Batıdan alınan makale, eleştiri gi­bi tamamen yeni türler kullanılır.
  • Divan edebiyatında genellikle dinî, tasavvufi, ahla­ki ve tarihî konular işlenmiştir. Tanzimat edebiyatın­da ise adalet, eşitlik, hak, hukuk, sanat, edebiyat gibi kavramlar ele alınmıştır.
  • Divan edebiyatında Arapça ve Farsça tamlamalar, söz sanatları ve seçili uzun cümlelerden oluşan süslü bir dil ve anlatım kullanılmıştır. Tanzimat ede­biyatında dil daha sade bir niteliktedir.
  • Divan edebiyatında düşünce ve duyguda bireysel bir anlayış benimsenmiş; Tanzimat edebiyatında düşünce ve duygularda toplumun yararı ön plana çıkarılmıştır.
  • Divan edebiyatında siyer, tarih, menkıbe, siyasetname, seyahatname gibi klasik türler etrafında ge­lişmiş; Tanzimat edebiyatı gazete etrafında şekil­lenmiştir.
  • Divan edebiyatında devlet adamlarına, ulemaya hi­tap edilmiş; Tanzimat edebiyatında halka hitap edilmiştir.
  • Divan edebiyatında Doğu kültürü baskınken; Tan­zimat edebiyatında Batı örnek alınmıştır.
  • Divan edebiyatından farklı olarak Tanzimat edebi­yatında seciler atılmış, asıl düşünce ile ilgisi bulun­mayan doldurma sözlere yer verilmemiş, düşün­celer sayfalarca süren uzun cümleler yerine kısa cümlelerle anlatılmaya çalışılmıştır. Basmakalıp gi­riş cümleleri bırakılmış, konuya doğrudan girme il­kesi önemsenmiştir. Konuşmaları gösteren çizgiler ve noktalama işaretleri kullanılmıştır.
  • Divan edebiyatı şiir ağırlıklıdır. Şiir estetiğin, nesir ise bilimin dilidir. Tanzimat'la bu anlayış yıkılmış, nesir­de de sanat ve edebiyat adına önemli adımlar atıl­mış makale, fıkra, deneme, eleştiri gibi türler edebi­yata girmiştir. Düz yazı öne çıkmıştır. Bu yazılarda in­sanı ve toplumu konu edinen temalar işlenmiştir.
  • Divan nesrinde noktalama işareti kullanılmazken Tanzimat dönemi eserlerinden noktalama işaretle­ri kullanılmıştır.
  • Divan nesrinin katı kuralları varken Tanzimat döne­mi öğretici türlerinin daha serbest bir anlatımı vardır.
Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

Bir olay, bir kişiyle ilgili düşünçeleri sanki rüyada görmüş gibi anlatarak yazılmış eserlere "hâbname" denir. Hâbnameler nesir ya da nazım olabilir. Ziya Paşa ile Namık Kemal'in "Rüya" adlı eserleri bu türe örnektir.
Cumartesi, 08/30/2014 10:08
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.