Tanzimat Dönemi Öğretici Metinlerin Genel Özellikleri
  • "Sanat, toplum içindir." anlayışıyla toplumsal ko­nular ele alınmıştır.
  • Söz hüneri göstermek değil, bazı düşünceleri hal­ka yaymak amaçlanmıştır.
  • Anlatım süsten ve yapmacıktan giderek uzaklaş­mış yerini düşüncenin önemine bırakmıştır.
  • Konu genişlemiş, her şey düz yazının konusu hâli­ne gelmiş, anlatım serbestleşmiştir.
  • Somut ve gözleme dayalı anlatım öne çıkarılmıştır.
  • Hürriyet, eşitlik, kanun üstünlüğü, bilim, teknik, edebiyat, sanat gibi temalar işlenmiştir.
  • Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalar kullanıl­masına karşın dil eskiye göre daha sadedir.
  • Genellikle açıklama ve tartışma gibi anlatım türleri kullanılmıştır.
  • Türk edebiyatında ilk defa bu dönem eserlerinde konuşmaları gösteren çizgiler ve noktalama işaret­leri kullanılmıştır.

Divan edebiyatı öğretici metinleriyle Tanzimat ede­biyatı öğretici metinlerinin farkları:

  • Divan edebiyatında "seyahatname, tezkire, mün­şeat" gibi türlerde "münacat, methiye, dua" gibi bölümlerden oluşan klasik bir yapı vardır. Tanzimat edebiyatında ise Batıdan alınan makale, eleştiri gi­bi tamamen yeni türler kullanılır.
  • Divan edebiyatında genellikle dinî, tasavvufi, ahla­ki ve tarihî konular işlenmiştir. Tanzimat edebiyatın­da ise adalet, eşitlik, hak, hukuk, sanat, edebiyat gibi kavramlar ele alınmıştır.
  • Divan edebiyatında Arapça ve Farsça tamlamalar, söz sanatları ve seçili uzun cümlelerden oluşan süslü bir dil ve anlatım kullanılmıştır. Tanzimat ede­biyatında dil daha sade bir niteliktedir.
  • Divan edebiyatında düşünce ve duyguda bireysel bir anlayış benimsenmiş; Tanzimat edebiyatında düşünce ve duygularda toplumun yararı ön plana çıkarılmıştır.
  • Divan edebiyatında siyer, tarih, menkıbe, siyasetname, seyahatname gibi klasik türler etrafında ge­lişmiş; Tanzimat edebiyatı gazete etrafında şekil­lenmiştir.
  • Divan edebiyatında devlet adamlarına, ulemaya hi­tap edilmiş; Tanzimat edebiyatında halka hitap edilmiştir.
  • Divan edebiyatında Doğu kültürü baskınken; Tan­zimat edebiyatında Batı örnek alınmıştır.
  • Divan edebiyatından farklı olarak Tanzimat edebi­yatında seciler atılmış, asıl düşünce ile ilgisi bulun­mayan doldurma sözlere yer verilmemiş, düşün­celer sayfalarca süren uzun cümleler yerine kısa cümlelerle anlatılmaya çalışılmıştır. Basmakalıp gi­riş cümleleri bırakılmış, konuya doğrudan girme il­kesi önemsenmiştir. Konuşmaları gösteren çizgiler ve noktalama işaretleri kullanılmıştır.
  • Divan edebiyatı şiir ağırlıklıdır. Şiir estetiğin, nesir ise bilimin dilidir. Tanzimat'la bu anlayış yıkılmış, nesir­de de sanat ve edebiyat adına önemli adımlar atıl­mış makale, fıkra, deneme, eleştiri gibi türler edebi­yata girmiştir. Düz yazı öne çıkmıştır. Bu yazılarda in­sanı ve toplumu konu edinen temalar işlenmiştir.
  • Divan nesrinde noktalama işareti kullanılmazken Tanzimat dönemi eserlerinden noktalama işaretle­ri kullanılmıştır.
  • Divan nesrinin katı kuralları varken Tanzimat döne­mi öğretici türlerinin daha serbest bir anlatımı vardır.
Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Tanıtım

8-sinif-teog

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

Bir şaire mahlas vermek için yazılan şiire "mahlasname" denir.
Cumartesi, 11/22/2014 03:26
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.