Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşme)

"ç, f, h, k, p, s, ş, t" sert ünsüzlerinden sonra "c, d, g" ile başlayan ekler gelmez. Bu ünsüzlerin sertleri olan "ç, t, k" gelir.

Sert ünsüzlerden sonra gelen "c, d, g" ünsüzleri sertleşerek "ç, t, k"ye dönüşür. Bu kurala "ünsüz sertleşmesi" ya da "ünsüz benzeşmesi" denir.

  • Tezgah-tan alıp kaç-tı.
  • Dost-ça davrandı.
  • Çok üret-ken.
  • Açık-tan geç-ti.

PRATİK: Akılda kalması için bu kuralı pratik hale getirelim. "Çift Haseki Paşa ya da Fıstıkçı Şahap" sözlerindeki ünlü­ler atıldıktan sonra geriye kalanlar (ç, f, h, k, p, s, ş, t) Türkçedeki sert ünsüzlerdir. "Fıstıkçı Şahap"taki ünsüzler­den biriyle biten sözcüklere, bu ünsüzlerle başlayan ekler gelebilir:

  • Bak-tı, kork-tu ve kaç-tı
  • Tut-ku, iş-çi, çöp-ten
  • 1945'te (kırk beş-te) doğmuş.

* Yabancı asıllı sözcüklerde ve bileşik sözcüklerde ünsüz benzeşmesi aranmaz. Türkçe sözcüklerde ünsüz ben­zeşmesine aykırı kullanım, hemen hemen hiç yoktur.

"Ahmet-gil, çocuk-cağız"

Bu örneklerde ünsüz benzeşmesine aykırı kullanım söz konusudur.

* Sözcüklere getirilen eklerin sert sessizle başlayan "-çeğiz" ve "-kil" biçimi yoktur.

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

A)   Art arda aynı yanlışı yaptı.

B)   Annem her zaman "Kalp kalbe karşıdır." der.

C)   Davranışlarına içten içe sinirleniyordu.

D)   Olayı duyunca renkden renge girdi.

E)    Bu iş aşağı yukarı bir hafta sonra biter.

Yanıt: D

 

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

A)    Bu kitap, ilk basımının üzerinden yirmi yıl geçtikten sonra, yeniden yayımlandı.

B)    Çiçekcinin yeni açtığı dükkân çok iyi çalışıyor.

C)    Bir yapıtın kalıcılığını sağlayan birçok etken vardır.

D)    Bu romanda yüzyılımızın temel sorunları yansıtılıyor.

E)    Başarılı olmak için düzenli ve sürekli çalışmak gerekir.

Yanıt: B

Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Tanıtım

8-sinif-teog

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

İlk tarihi roman Namık Kemal'in "Cezmi" adlı eseridir.
Pazartesi, 12/22/2014 12:37
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.