Servet-i Fünun Edebiyatında Öğretici Metinler

Servet-i Fünûn edebiyatında öğretici metin türlerinden olan "eleştiri, makale, gezi yazısı" gibi alanlarda eser­ler verilmiştir.

1. Eleştiri (Edebi Tenkit)

Tanzimat Döneminde edebi tenkit, divan edebiyatını yıkma, Batı edebiyatının başlıca türlerini Türk edebiya­tına kazandırma, Fransız sanatçılarını tanıtma, edebî bir dil ortaya koyma yönünde gelişir. Servet-i Fünûn Dönemi, Türk edebiyatının yenileşerek Batılı bir görü­nüm kazanması bakımından Tanzimat edebiyatının devamı niteliğinde bir aşamadır. Servet-i Fünûn edebi­yatının oluşmasında büyük payı olan tartışmaların al­tında eleştiri yazıları yatar. Bu dönemde eleştiri, daha çok, kendilerine yapılan saldırılara cevap verme ve Servet-i Fünûn Edebiyatının açıklanması yönlerinde gelişir. Bu eleştiriler, şiddetli ve cesur yazılardan olu­şur. Dolayısıyla bunlarda tam bir ilmî disiplinden söz etmek zordur. Servet-i Fünûn Döneminde sadece edebî tenkitle ilgilenen yazar, Ahmet Şuayb'dır. Bunun yanında Halit Ziya, Mehmet Rauf, Süleyman Nazif, Hü­seyin Cahit Yalçın da eleştiriler yazmıştır.

 

2. Makale

Servet-i Fünûn'da kullanılan bir diğer önemli tür maka­ledir. Sanatçıların yazdıkları makaleler, genellikle Batı edebiyatını tanıtmak amacıyla yazılmıştır. Ancak bun­ların çoğu nitelik yönünden eksiklikler taşır.

 

3. Gezi Yazısı

Bu dönemde gezi yazısı türünde güzel örnekler veril­miştir. Özellikle Cenap Şehabettin'in "Hac Yolunda" adlı eseri gezi yazısı edebiyatının önemli örneklerin­dendir.

 

4. Hatıra (Anı)

Bu edebî tür, Servet-i Fünûn'dan, hatta Tanzimat Döne­minden önce de edebiyatımızda vardır. Ancak Batılı an­lamda hatıra örnekleri Servet-i Fünûn Döneminde veril­meye başlanır. Servet-i Fünûn Döneminde anı türüne, Halit Ziya'nın, yaşamının kırk yıllık bölümünü anlattığı "Kırk Yıl", saraydaki görevi sırasında tanık olduğu olayla­rı anlattığı "Saray ve Ötesi"; Ali İhsan Tokgöz'ün "Matbuat Hatıralarım", Hüseyin Cahit Yalçın'ın "Edebiyat Anıları" ve "Siyasi Anılarım" gibi kitaplar örnek gösterilebilir.

 

Servet-i Fünûn yazarlarının mektup, sohbet, monogra­fi türünde yazdıkları birçok güzel yazısı ve eseri, on­ların daha çok, bireysel olarak hareket ettikleri 20. yüz­yıl döneminde yayımlanmıştır.

 

5. Dergi ve Gazeteler

Servet-i Fünûn edebiyatı, aynı adı taşıyan derginin et­rafında toplanan gençlerin oluşturduğu bir ekoldür. Servet-i Fünûn dergisi sanat ve edebiyatın gelişmesin­de, sanatçıların eserlerini yayımlamasında çok önemli bir rol üstlenir. Bunun yanında Malumat, Musavver Fen ve Edeb, Terakki ve İrtika, Mirsad, Mektep, Resimli Ga­zete, Hazine-i Fünûn gibi dergiler de çıkar. Basın üze­rindeki sansür bir yana bırakılacak olursa bu devirde çıkan dergilerin, dönemin edebiyat ve sanat nabzını tuttuğunu söyleyebiliriz.

 

Gazete alanında ise Tercüman-ı Hakikat vardır. Onun yanında Sabah, Tarîk, İkdam ve Terakki gazeteleri ba­sın yayın hayatında etkili olmuştur. Ancak Servet-i Fünûn Dönemi, gazetenin değil, derginin etkin olduğu bir dönemdir.

Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Tanıtım

lys-edebiyat-testleri-2

Bunlari Biliyor musunuz?

Çeşitli mesleklerden önemli kişilerin hayatlarını anlatmak üzere düzenlenen eserlere "tezkire", şairleri tanıtan tezkirelere "şuara tezkiresi" denir. Batı edebiyatındaki biyografinin karşılığı gibidir. İlk örneği Ali Şir Nevai'nin "Mecalisü'n Nefais"dir. Anadolu’daki en önemli örnek "Sehi Bey Tezkiresi"dir. (Asıl adı Heşt Behişt)
Salı, 08/04/2015 23:50
Telif Hakkı © 2015 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.