Düşünceyi Geliştirme Yolları - Sayfa 7
Makale İçeriği
Düşünceyi Geliştirme Yolları
Tanımlama
Örneklendirme
Tanık Gösterme
Sayısal Verilerden Yararlanma
Karşılaştırma
Benzetme
Benzerlik
Genelleme
Tüm Sayfalar

Benzetme

Nitelikçe zayıf olanın kuvvetliye benzetilmesine denir. Örneğin ansiklopedi gibi bilgili öğrenci. Burada öğrenci bilgili olmak yönünden ansiklopediye benzetilmiştir.

Yazılarda düşüncenin açıklığa ulaştırılması için benzetmeden yararlanılabilir.

Benzetme paragraflarında asıl anlatılmak istenen benzeyendir. Benzetmeye başvurmak; somutlama yapma ve inandırıcılığı artırmak isteğinden ortaya çıkar. Anlatılmak istenenin herkesin gözünde canlanması istenir.

Bir paragrafın benzetme sayılabilmesi için, tüm verilerin bir benzetme kalıbına sokulabilmesi gerekir.

Örnek: Görgü tanıkları (benzetilen), bir olayı tüm ayrıntılarıyla (b.yönü) anlatırlar. Ancak bu, onların kişisel görüşlerini anlatıma kattıkları anlamına gelmez. Onlar, sadece gördüklerini ve yaşadıkların anlatmakla yetinir (b.yönü). Bir yazar (benzeyen) da böyle.

Konu: Görgü tanıklarıyla yazarların ortak yönü

Ana düş: Yazarlar gerçekleri tüm ayrıntılarıyla ama olduğu gibi anlatmakla yetinmelidir.

 

Örnek: Dogmatizm; bir düşünce, bir bilgi kanseridir. Yaşayan, gelişen bir organizmanın en işlek yerinde birden bir katılaşma, bir kabuklaşma... 'Varsın olsun' denir; aldırış edilmez. Ak beden üzerindeki bir ben gibi hoşa da gidebilir. Derken kara ben, başlar koca gövdeye ölüm ağlarını germeye. Uyum içinde işleyen organların dengesini bozmaya.

Konu: Kanser ile dogmatizmin ortak özellikleri

Ana düş: Dogmatizm düşünme ağını bozan bir bilgi, bir düşünme kanseridir.

 

Örnek: Limon, portakal, greyfurt seralarda yetiştirilemez. Onlar için doğal bir ortam gerekir. İklimi ve toprağı doğal olmazsa kuruyup gider. Arada bir canlanır gibi olur; ama sonra aylarca kıpırdamaz. Sanat için de geçerlidir bu.

Konu: Limon, portakal ve greyfurtla sanatın ortak noktası

Ana düş: Turunçgiller ve sanat ancak doğal ortamda gelişebilir.

 

Örnek: O yazar, tipik bir hipermetroptur. Bu özelliği tüm romanlarına yansımıştır. Yıldızlara bakarken önündeki çukuru göremeyen bir bilgine benzer. Bu nedenle onun yapıtlarını okurken kendinizi başka bir âlemde sanırsınız.

Konu: Hipermetrop ve yazarın ortak özelliği

Ana düş: Sözü edilen yazar, kendi çağını, kendi gününü iyi algılayamamaktadır.

 

Örnek: Demiryolu boyunca katarlarıyla uzanmış bu kara makine, eski zaman canavarlarını andırıyordu. Yorulmuş bir koca dev gibi hırıltılarla, sanki zorlukla hareket ediyordu. Zifiri karanlığı delen tepegöz ışığı, etrafı gündüz gibi aydınlatıyordu. Etrafına korkular salmak istercesine, her eklem yerinden bir buhar demeti fışkırıyor, fışkırıyor, fışkırıyordu. Bu karlarla kaplı kış akşamında istasyona ulaşan bu lokomotif, demirden bir makineden daha çok, uzun süren bir çakal saldırısını savmış bir yorgun canavarı hatırlatıyordu.

Bu parçada tren, eski zaman canavarlarına, yorulmuş koca bir deve, yorgun bir canavara benzetiliyor. Trenin sesi devin hırıltılarına, trenin ışığı ise tek gözlü bir masal kahramanı olan Tepegözün gözüne benzetilmiştir.

Örnek: Bineceğimiz vapuru kaçırmıştık. Öbürünün gelmesine de iki saat vardı. Karşı yakaya geçmek üzere iki sandala dolduk. Deniz pek sütliman değil. Yüzünü buruşturup duruyor. Belki on kişiden çoğuz. Sandal yeterince büyük olmasına rağmen suya oldukça gömüldü. Hayli açıldık. Hepimizi bir korku sardı. Sandalcının kaşları çatıldı, içimizden biri bir dolmuş kazasını anlatmaya başladı. Sandalın kenarından suyu şöyle bir yokladım. Batmamıza bir karış ancak kalmıştı.

Okuduğunuz parçada benzeyen denizdir. Deniz insana benzetilmiştir. Yüzünü buruşturup duruyor sözünden denizin insana benzetildiğini anlıyoruz. Bu benzetme kişileştirme yoluyla yapılmıştır.

 

Örnek: Bir de bakıyorsunuz havalardasınız. Uçak yükselmiş gidiyor. Siz de anlıyorsunuz ki düşmesi için, hiçbir neden yok. İçiniz rahatlıyor. Pencereden bakıyorsunuz. Üstlerinden bakıldı mı bulutların seyrine doyum olmuyor. Suyu andırıyor. Bazen dağı da andırdığı oluyor. Bulut işte: her zamanki gibi altından değil üstünden görülmüş bulut. Yukarıdan bakınca dünya daha şirinleşiyor.

Okuduğunuz parçada benzeyen buluttur. Bulut suya -yani denize veya göle- ve dağa benzetilmiştir.

 



 

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

Gazelin en güzel beytine "şah beyit (beytü'l gazel)" denir.
Cumartesi, 09/20/2014 01:53
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.