Söylev (Hitabet-Nutuk)

Belli bir düşünceyi anlatmak, bir ülküyü aşılamak veya halk topluluklarını coşturmak amacıyla söylenen sözlere söylev denir. Bu sözleri söyleyen kişi hatip, söz söyleme sanatı işe hitabet adını alır.

İnsan etkinliğinin her yönü söylevin konusu olabilir. Dinleyicilerin içinde yaşadıkları hayatın her yönü, üzerinde du­rulmaya değer niteliktedir. Bu bakımdan ekonomik, politik, sosyal, ilmi, dini, artistik, edebi... bütün konular hitabe­tin alanı içine girebilir.

Fikirler sözle ve yazıyla anlatılabilir. Yazının sürekli ve derin bir etkisi vardır. Buna karşılık sözün muhatabına ulaş­ması ve algılanması daha kolaydır. Bu yüzden, eski çağlardan bu yana hatipler toplumların öncüleri olmuşlardır.

Eski Yunan ve Roma medeniyetinde Cicero ve Demosthenes en ünlü hatiplerdir.

Türk tarihinde en eski hitabet örneği Göktürk Kitabeleri'nde kayıtlıdır. Bilge Kağan'ın ağzından yazılan bu kitabede Türklerin ilk kurtuluş savaşı anlatılmaktadır.

Halide Edip Adıvar ve Hamdullah Suphi Tanrıöver İstanbul işgal edildiğinde Sultanahmet mitinglerindeki söylevleri ile dikkat çeken isimlerdir.

 

 

 

 


 

Özellikleri

  • Toplumu ilgilendiren tüm konularda nutuk söylemek mümkündür.
  • Her konuda söylev verilebilir; ancak dini, siyasi, sosyal ve askeri alanlarda verilen söylevler daha önemlidir.
  • Hatip, hem kendisinin hem de başkalarının yanılmasını önleyecek kadar sağduyulu ve dürüst olmalıdır. Dinle­yicilere karşı iyi niyetli, kendini ön plana çıkarmayacak kadar alçakgönüllü olmalıdır.
  • Hitabetin de giriş, gelişme ve sonuç olmak üzere üç bölümden oluşan bir planı olmalıdır.
  • Giriş bölümünde, sade bir dille amaç doğrudan doğruya bildirilir. İfade tarzı sert, duygulandırıcı, ağırbaşlı veya gös­terişli olabilir. Gelişme bölümünde, anlatılmak istenen konu hikâye edilir. Böylece dinleyici duygu ve düşünce yö­nünden etkilenmeye çalışılır. Hatip, gerekli noktalar üzerinde ısrarla durur, kendinden bir şeyler katmaz. Daha son­ra hitabetin temel unsuru sayılan kanıtlara geçirilir. Doğrudan dinleyicilerin aklına hitap edilir. Daha sonra, bu ka­nıtlara aykırı olan düşünceler reddedilerek, çürütülür. Bu red bölümü her zaman gerekli değildir. Sonuç bölümün­de ise her türlü şüphe ve tereddüt yok edilir. Kanıtlar sıralanmış, dinleyici ikna edilmiştir. Artık gerekli davranışlar ve ses tonunun yardımıyla söz ustalıkla kesilmeli ve dinleyici kazanılmalıdır.

  • Söylev söz ve sesle gerçekleştirilen bir sanattır. Bu yüzden söylev veren kişi sesinin kullanımına dikkat etmeli, ko­nuşma metninde akıcılığı bozacak öğelere yer vermemelidir.

 

Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Bunlari Biliyor musunuz?

İlk Türkçe sözlük Kaşgarlı Mahmut'un "Divanü Lügati't-Türk" adlı eseridir.
Cumartesi, 06/24/2017 19:22
Telif Hakkı © 2017 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.