Sözlü Edebiyat Dönemi

Sözlü Edebiyatın Özellikleri

  • Sözlü edebiyat dönemi, Türklerin henüz yazıyı kullanmadıkları dönemdir. Yani başlangıçtan 8. yüzyıla kadar olan dönemdir.
  • Bu dönemde ürünler tamamen sözlüdür. Düşünce ve hayaller şiirle anlatılmıştır.
  • Bu döneme ait ürünlerin bazıları günümüze kadar gelmiştir.
  • Bu döneme ait yazılı eser, yok denecek kadar azdır.
  • Bu dönemde Türkler, göçebeliğe dayanan günlük hayatlarında ve özellikle düzenledikleri törenlerde (sığır: av töreni; şölen: zi­yafetler; yuğ: ölüm töreni) bir araya geldiklerinde "ozan", "kam" veya "baksı" denilen şairler "kopuz" denilen saz eşliğin­de "koşuk"lar ve "sagu"lar söylemişlerdir.
  • Nazım birimi dörtlük; vezin, hece veznidir.
  • Şiirlerde yarım kafiye kullanılmıştır.
  • Dil, duru ve sadedir. Dilde yabancı sözcük yoktur.
  • Kahramanlık, savaşlar ve tabiat gibi daha çok somut konular işlenmiştir.
  • Sözlü edebiyat ürünlerinin en eskileri, Uygurlar döneminde ya­zıya geçirilen ilâhî ve dualardır.

Mitolojik Öğelerin Oluşma Nedeni

Bir ulusun yaşamında derin izler bırakan doğal olaylar, savaş­lar vb. halk arasında anlatıla anlatıla mitolojik özellikler kazan­mıştır. Bu tür olaylar da destanları ortaya çıkarmıştır. Destanlar­da mitolojik öğeler vardır. Destanlar döneminde Türkler arasın­da "kadın, at, bozkurt, ışık, ağaç, aksakallı ihtiyar" gibi motifle­rin öne çıktığını görüyoruz. Bunlar Türklerin yaşamlarında ege­men olan motiflerdir ve Türkler bu motiflere yaşamlarında ayrı bir değer ve anlam vermişlerdir. Örneğin "bozkurt", yol göste­ricidir, tanrıdır, Türk ulusunun anasıdır. Ergenekon, Türeyiş ve Bozkurt destanlarında bu görülmektedir.

Destanlarda sürekli işlenen bu motifler zamanla mitolojik un­surlara dönüşmüştür.

Sözlü Edebiyat İle Mitoloji Arasındaki İlişki

Destan, sözlü edebiyatın ilk ürünlerinden biri oldu­ğu için destanlardaki mi­tolojik öğeler sözlü ede­biyatta sık sık görülmek­tedir. Mitoloji, toplumu derinden etkileyen olay­ların halk arasında anla­şmasıyla ortaya çıkmaktadır. Sözlü edebiyatın halk arasında meydana geldiği göz önüne alındığında mitoloji ile sözlü ede­biyat arasında yakın bir ilişki vardır. Kadın, at, bozkurt, ışık, ağaç gibi mitolojik öğeler sözlü edebiyatta da yer almaktadır. Destan döneminde mitolojik hikâyeler sözlü edebiyatın özellik­le de destanların oluşumunu hızlandırmıştır.

Sözlü dönem edebiyatı:

1. Coşku ve heyecanı dile getiren metinler (koşuklar, sagular)

2. Olay çevresinde oluşan metinler (destanlar)

Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Bunlari Biliyor musunuz?

Bir şairin şiirine başka bir şair tarafından aynı şekil, vezin, kafiye ve redifle yazılan şiire "naziere" denir. Alay ve şaka yollu yazılmış nazirelere tezhil veya hezl denir.
Çarşamba, 07/27/2016 03:35
Telif Hakkı © 2016 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.