Orhun Anıtları (Örnek Metin)

BİLGE KAĞAN ANITI'NIN DOĞU CEPHESİ'NDEN


Üze Türk tengrisi ıduk yırı" subı anca itmiş erinç. Türk budun yok bolmazun tiyin budun bolçun tiyin kangım İltiriş Kaganıg ögüm İlbilge Katunug tengri töpüsinde tutup yügerü kötürti erinç. Kangım kağan yiti yigirmi erin taşıkmış. Taşra yonyur tiyin kü eşidip balıkdakı tağıkmış, tağdakı inmiş. Tirilip yitmiş er bolmış. Tengri küç birtük üçün kangım kağan süsi böri teg ermiş, yağısı koyn teg ermiş. İlgerü kurıgaru sülep tirmiş, kubratmış. Kamağı yiti yüz er bolmış.

Yiti yüz er bolup ilsiremiş kağansıramış budunuğ küngedmiş kuladmış budunuğ Türk tö'rüsin ıçğınmış budunuğ eçüm apam törüsinçe yaratmış boşğurmış. Tö'lis Tarduş budunuğ anda itmiş. Yabğuğ şadığ anda birmiş.

Biriye Tabğaç budun yağı ermiş. Yırıya Baz Kağan Tokuz Oğuz budun yağı ermiş. Kırkız Kunkan Otuz Tatar Kıtany Tatabı kop yağı ermiş. Kangım kağan bunca ... kırk artukı yiti yolı sülemiş, yigirmiş süngüş süngüşmiş. Tengri yarlıkaduk üçün illigig ilsiretmiş, kağanlığığ kağansıratmış, yağığ baz kılmış, tizligig sökürmiş, başlığığ yükündürmiş. Kangım kağan anca ilig tö'rüg kazganıp uça barmış.

Kangım kağanka başlayu Baz Kağanığ balbal tikmiş. Kangım kağan uçdukda özüm sekiz yaşda kaltım. Ol törüde üze eçim kağan olurtı. Olurupan Türk budunuğ yiçe itdi, yiçe igitti. Çığanyığ bay kıldı, azığ ö'küş kıldı.

Eçim kağan olurtukda özüm tigin erk ... iy... tengri yarlıkaduk üçün tört yigirmi yaşımka Tarduş budun üze şad olurtum. Eçim kağan birle ilgerü Yaşıl ögüz Şantung yazıka tegi süledimiz. Kurıgaru Temir Kapığka tegi süledimiz. Kö'gmen aşa Kırkız yiringe tegi süledimiz. Kamağı biş otuz süledimiz, üç yigirmi süngüşdümüz. İlligig ilsiretdimiz, kağanlığığ kağansıratdımız. Tizligig sökürtümüz, başlığığ yükündürtümüz.

Günümüz Türkçesiyle:
 

Yukarıda Türk Tanrısı, mukaddes yeri, suyu öyle tanzim etmiştir. Türk milleti yok olmasın diye, millet olsun diye, babam İltiriş Kağan'ı, annem İlbilge Hatun'u göğün tepesinden tutup yukarı kaldırmıştır. Babam kağan on yedi erle dışarı çıkmış. Dışarı yürüyor diye ses işitip şehirdeki dağa çıkmış, dağdaki inmiş. Toplanıp yetmiş er olmuş. Tanrı kuvvet verdiği için, babam kağanın askeri kurt gibi imiş, düşmanı koyun gibi imiş. Doğuya, batıya asker sevk edip toplamış, yığmış. Hepsi yedi yüz er olmuş.


Yedi yüz er olup ilsizleşmiş, kağansızlaşmış milleti, cariye olmuş, kul olmuş milleti, Türk töresini bırakmış milleti, atalarımın tö'resince yaratmış, yetiştirmiş. Tö'lis, Tarduş milletini orda tanzim etmiş. Yabguyu, şadı orda vermiş.


Güneyde Çin milleti düşman imiş. Kuzeyde Baz Kağan, Dokuz Oğuz kavmi düşman imiş. Kırgız, Kurıkan, Otuz Tatar, Kıtay, Tatabı hep düşman imiş. Babam kağan bunca ... kırk yedi defa ordu sevk etmiş, yirmi savaş yapmış. Tanrı lütfettiği için illiyi ilsizletmiş, kağanlıyı kağansızlatmış, düşmanı tabi kılmış, dizliye diz çöktürmüş, başlıya baş eğdirmiş. Babam Kağan öylece ili, töreyi kazanıp, uçup gitmiş.


Babam kağan için ilkin Baz Kağan'ı balbal olarak dikmiş. Babam kağan uçtuğunda kendim sekiz yaşında kaldım. O töre üzerine amcam kağan oturdu. Oturarak Türk milletini tekrar tanzim etti, tekrar besledi. Fakiri zengin kıldı, azı çok kıldı.


Amcam kağan oturduğunda kendim prens... Tanrı buyurduğu için on dört yaşımda Tarduş milleti üzerine şad oturdum. Amcam kağan ile doğuda Yeşil Nehir'e, Şantung Ovası'na kadar ordu sevk ettik. Batıda Demir Kapıya kadar ordu sevk ettik. Kö'gmeni aşarak Kırgız ülkesine kadar ordu sevk ettik. Yekûn olarak yirmi beş defa ordu sevk ettik, on üç defa savaştık. İlliyi ilsizleştirdik, kağanlığı kağansızlaştırdık. Dizliye diz çöktürdük, başlıya baş eğdirdik.

Dosya Sahibi: Administrator
İndirilme: 332
Beğenilme: Average vote 0 stars (0 Oylar)
Sizin Oyunuz:


 

Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Bunlari Biliyor musunuz?

Divan şiirinde her beyti beytü'l gazel değerinde olan gazellere "yek avaz gazel" adı velir.(Beyitlerinin tümünün aynı ses birliği ve kalitesinde olması.)
Pazartesi, 01/21/2019 20:44
Telif Hakkı © 2019 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.