Metnin Tanımı ve Özellikleri

"Metin" (tekst) bir yazıyı biçim, anlatım ve noktalama özellikle­riyle oluşturan sözcüklerin bütünüdür. "Metin", Arapçada sağ­lam ve dayanıklı anlamına gelen bir kökten türemiştir. Fransızca ve pek çok Batı dilinde ise bu sözcüğü dokumak, örülmek an­lamına gelen "texe" sözcüğü karşılar. Türkçemizde kullandığı­mız tekstil sözcüğü bunu çok güzel açıklamaktadır. Çünkü me­tin, dille oluşturulmuş sağlam ve anlamlı örgüyü çağrıştırır.

Edebiyatın malzemesi dildir. Dil ile edebî metinler oluşturulur. Metin, dille değişik düzeylerde iletişim kurmanın aracıdır. Dil seslerden, metinler ise cümlelerden veya dizelerden oluşur. Sesten paragrafa kadar her dil öğesi aslında metnin bir parça­sıdır ve onun ortaya çıkmasına hizmet eder.

Metnin niteliğini, anlatma ve anlaşmanın amacı belirler. Sanat­çı dil aracılığıyla vermek istediği mesaja göre metinler oluştu­rur. Yazarın mesajı metnin türünü, boyutunu, anlatım biçimini ve dil özelliklerini belirler. Metinlerin oluşumunda hitap edilen kitlenin özellikleri de belirleyicidir. Öyleyse bilimsel, felsefî, edebî metinlerle günlük yaşamın akışını düzenleyen metinler birbirinden farklıdır.

Cümleler daha çok biçimsel, metinler ise anlamsal bir niteliğe sahiptir. Bir araya gelen cümleler, bir anlam örgüsü oluşturur. Bu örgüyü meydana getiren sözcük ve cümleler metnin anla­mıyla bütünleşir. Çünkü metin bir örgü, bir sistemdir.

Metinde temel iki ilişki ağı vardır:

Bağlaşıklık: Metni oluşturan sözcükler ve cümlelerin dil bilgisi kurallarıyla birbirine bağlanmasına bağlaşıklık denir.

Bağdaşıklık: Metni meydana getiren parçalar arasındaki an­lam ilişkisine bağdaşıklık adı verilir.

Metnin anlaşılabilir ve tutarlı olması bu ilişkiler ağının niteliği ile yakından ilgilidir.

Her metin ayrı bir yapıdır. Bir metni oluşturan bütün parçalar metnin tamamıyla bir anlam ve değer kazanır. Metni oluşturan parçalar arasındaki ilişki ağını belirlemek ve sorgulamak metnin amacını ortaya koymaya yardımcı olur. Bu nedenle bir met­ni oluşturan parçalar arasındaki ilişkiyi belirleme ve açıklama çok önemlidir.

Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

Küçük divanlara "divançe" denir.
Çarşamba, 07/23/2014 18:00
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.