Tanzimat Döneminde Eleştiri

Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatında Edebi Tenkit (Eleştiri)

  • 1860'tan sonra batı kültürünün etkisinde kalan ve Türk edebiyatını yenileştirmeye çalışan yazar ve şairler, Divân edebiyatının etkisiz hale getirilmesi düşüncesinde birleşirler. Tanzimat edebiyatının ilk dönemindeki tenkitler Divân edebiyatının esasları ve özellikleri üzerinde toplanır. Ziya Paşa ile Namık Kemal bu tenkitlere öncülük eder.
  • Ziya Paşa, Hürriyet gazetesinde çıkan "Şiir ve İnşa" (1868) makalesinde Divân edebiyatına hücum eder. Asıl Türk edebiyatının Halk edebiyatı olduğunu iddia eder. "Gayrı milli ve suni" olmakla suçladığı Divân edebiyatını 1874'te "Hârâbat Mukaddimesi"nde tekrar savunur.

Biraz Daha Hakikat (Eleştiri Örneği)

"Dekadanlar" makalesini yazan zat: "Bizde birtakım genç edipler var, bunlar lisanı berbat ediyorlar, yazdıklarından bir şey anlaşılmıyor, bunlara 'Dekadan' denir, Çünkü Fransa'da böyle bir meslek-i edebî (edebî akım) mürevviçleri (yürütücü­leri) vardır ki yazdıkları anlaşılmaz ve onlara 'Dekadan' derler; işte bizde yeni peyda olan (çıkan) bu edipler de 'Deka­dan'dır, meslekleri 'Dekadanlık'tır." diyordu. Yani bizde "De­kadanlık" mesleğinin mevcudiyeti (varlığı) bir isnat suretiyle (suçlama şeklinde) meydana çıkmış oluyordu.

 

Ahmet Mithat Efendi Hazret­lerinin "Dekadanlar isnadı­na (suçlamasına) mukabe­lede bulunan (karşılık ve­ren) oldu mu? Dekadanlık iyidir, Mithat Efendi şu nok­talarda yanılmıştır" gibi ce­vaplar veren bulundu mu?  

 

Hayır. Bilâkis, hiç kimse "Dekadanlık" üzerine almadı, red­detti. Bu ispat ediyor ki, vehmolunan (sanılan) "Dekadanlık" bizde yoktu.

 

Artık şu bî-mânâ (anlamsız) "Dekadan" sözünü bırakalım da daha muvafık (uygun) bir tabir ile (terimle) "Servet-i Fünûn Edebiyatı"ndan bahsedelim. Çünkü bu yanlış "Dekadan" sö­züyle "Servet-i Fünûn"a yazı yazanlar ve yazdıkları şeyler kasdolunuyordu.

"Dekadan", Fransa'da, Sembolizm'in yayıldığı sırada, onları kötülemek, eleştirmek, onlarla alay etmek için söylenmiş "geri­ci" anlamına gelen bir sözdü.

Hüseyin Cahit Yalçın

Bunlari Biliyor musunuz?

En uzun Türk destanı Kırgızların “Manas Destanı”dır.
Salı, 01/24/2017 19:21
Telif Hakkı © 2017 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.