Büyük Ünlü Uyumu

"Kalınlık-incelik uyumu" olarak da bilinir.

Kalın ünlüler: a, ı, o, u

İnce ünlüler: e, i, ö, ü

Türkçe sözcüklerde kalın ünlülerden sonra kalın, ince ünlülerden sonra ince ünlülerin gelmesi kuralıdır.

Yani

a, ı, o, u'dan sonra a, ı,o, u

e, i, ö, ü'den sonra e, i,ö, ü gelir.

  • Karşılaşmalar başlamıştı.
  • Görüşmelerin nasıl sonuçlandığını öğrenemedik.

Bir sözcükte sonra gelen ünlüler öncekilere, ekler de sözcüklerin son hecelerine uyar.

Büyük ünlü uyumu Türkçenin temel niteliklerindendir.

Bütün Türkçe sözcüklerde bu uyum vardır.

* "Anne, elma, kardeş, hangi, şişman, dahi, inanmak..." gibi çok az sayıda Türkçe sözcük, asıl şekilleri bozulduğu için büyük ünlü uyumuna aykırı durumdadır.

  • Aslı "ana" iken "anne" olmuştur.
  • Alma > elma,
  • Karındaş > kardaş > kardeş
  • Kangı > hangi...

  • Çalıştığınızda anlayacaksınız.
  • Başarılarını dinlemelisiniz.

Yukarıdaki örneklerden anlaşılacağı gibi ekler sözcüklerin son hecelerine uyar.

Çalış-ma-y-acak-mış

* Sınırlı sayıda ek, tek biçimli olduğu için büyük ünlü uyumu­na uymaz. Bu eklerin ünlüleri değişmez:

-yor: görüyor, bilmiyormuş, düşünüyor

-ken: koşarken, başlamışken, çocukken

-leyin: akşamleyin, sabahleyin

-mtırak: ekşimtırak, yeşilimtırak

-ki: sabahki, yarınki, karşıdaki

* Türkçeye yabancı dillerden geçen sözcüklerde büyük ünlü uyumu aranmaz.

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

Türk edebiyatında ilk seyahatname Babürşah'ın "Babürname" adlı eseridir.
Çarşamba, 08/27/2014 12:50
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.