Sıfat Fiiller (Sıfat Eylem - Ortaç)

Fiil kök ya da gövdelerine -en(-an), -esi(-ası), -mez(-maz), -ar(-er), -dik (-dik, -dük, -tık ...), -ecek(-acak), -mîş(-mış, -müş, -muş) ekleri getirilerek türetilmiş eylemsiler­dir. Bir adın sıfatı gibi kullanılarak sıfat tamlaması görünümlü yan cümlecik oluştu­rurlar.

* Bekleyen derviş, muradına ermiş.

* Ocağın sönmeye yüz tutan ateşine baktı.

* Rakibi, yenir yutulur lokma değildi.

* Akla sığmaz başarılar elde ettiler.

* Adam olacak öğrenci, çalışmasından bellidir.

* Akla gelebilecek tüm soruları hesaba kattık.

* Pişmiş aşa su katıyorsunuz.

* Konferans sırasında tanıdık yüzlerle karşılaştık.

* Ele alınmadık sorun kalmadı.

* Kör olası hastalık belimi büktü.

 

Örnek Soru:

(I) Ankara'da kendini hemen göstermeyen bir güzellik vardır. (II) Bundan dolayı kentin kimilerine hiç de çekici gelmeyen doğasıyla ilgili ilginç izlenimler aktarılır. (III) Örneğin şair Yahya Kemal Beyatlı'nın "Ankara'nın en çok İstanbul'a dönüşünü severim." sözü de bunlardan biridir. (IV) İstanbul'dan gelmiş öğrencilerin dillerinde de henüz bu şehri keşfedememişlikten gelen "çorak", "bozkır" sözleri dolaşır. (V) Oysa Ankara, kendiliğinden değil; ancak dikkatli bakışlarla gizini açığa çıkarır.

Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden han­gisi yanlıştır? (2008 - ÖSS)

A) I. cümlede dönüşlülük zamiri kullanılmıştır.

B) II. cümlede belirtme sıfatı kullanılmıştır.

C) III. cümlede azlık - çokluk zarfı kullanılmıştır.

D) IV. cümlede -miş ekiyle türetilmiş bir sıfat fiil vardır.

E) V. cümlede birden fazla bağlaç kullanılmıştır.

Cevap: B

 

 

Not: Sıfat-fiillerin önemli özelliği, zaman kavramını güçlü olarak taşımalarıdır, "-dik" ve "-miş" eklerinde geçmiş zaman; "-en", "-er" ve "-mez" eklerinde geniş zaman; "-ecek" ve "-esi" eklerinde gelecek zaman anlamı vardır. Bu bakımdan sıfat-fülle-ri çekimli fiillerle karıştırmamak için asıl yargıyı mı, yan yargıyı mı bildirdikleri­ne; sıfat görevi yapıp yapmadıklarına dikkat etmek gerekir.

Not:  Sıfatlar gibi, sıfat filler de çekim eki aldıklarında ya da çekim eki almayan cümlede doğrudan öge olduklarında adlaşırlar.

 

* Atı alan Üküdar'ı geçti.

* Kaçanının anası ağlamamış.

 

** -dik ve -ecek ekiyle türetilen sıfat fiiller iyelik eklerini aldıkları halde adlaşmayabilir:

 

* Bildiğim konuları tekrar çalışacağım.

* Geçeceğimiz yollara çalı döşeyebilir.

 

Not: Sıfat fiil ekleriyle türetilmiş bazı sözcükler eylem anlamını yitirip doğrudan adlaşmıştır Bunları eylemsi saymak yanlış olur.

 

* Geçmişe takılık kalan, geleceği kaybeder.

* Çekeceği verir misiniz?

* Hacı Bektaş Veli, Anadolu ermişlerinin piri sayılır.

 

Örnek Soru:

Oyunda üç arkadaşın 1980'den bugüne kadar gelen birlikteliği, zaman zaman mi­zahi, zaman zaman da hüzünlü bir dil kullanılarak anlatılıyor.

Bu cümleyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? (ÖSS - 2003)

A) İlgeç vardır.

B) Sıfat-fiil vardır.

C) Yüklem, çatısı bakımından etkendir.

D) Zarf tümlecinde ikileme yer almıştır.

E) Belgisiz sıfat kullanılmıştır.

Cevap: C

 

 

Uygulama:

Dünyanın en tanınmış orkestralarından biri olan bu grup, 18. yüzyıl bestecilerinin yapıtlarını yorumluyor; ayrıca unutulmuş ve az tanınan bestecilerin yapıtlarını bulu­yor ve seslendiriyor. Bu topluluk için "geçmiş" kavramı önemli. Geçmişi unutturma­mak için akıllarına gelen yapılacak her şeyi yapıyorlar. Böylece hafızanıza yüzyıllar öncesinden bile tanıdık simalar yerleşiyor.

Aşağıdaki soruları bu parçaya göre cevaplayınız.

1.   Bu parçada kaç tane sıfat - fiil vardır?

2.   Adlaşmış sıfat - fiil var mıdır?

 

Yorumlar (18)Add Comment
0
...
yazar tatlı bela, Ekim 15, 2011
Ben çok teşekkür ederim. Sağ olun.
0
...
yazar güzeller güzeli, Ekim 12, 2011
Çok teşekkürler.
0
...
yazar m.ali korkmaz, Ekim 12, 2011
Güzel bir siteymiş.
0
...
yazar meral tuğçe, Ekim 12, 2011
Gerçekten çok teşekkürler. İşimize yaradı. smilies/wink.gif
0
...
yazar gizemli, Ekim 10, 2011
Bu kadarcık soru mu yine de sağ olunsmilies/smiley.gif
0
...
yazar hangman, Ekim 10, 2011
Konulara biraz daha açıklık verelim.
..., Düşük skorlu yorum [Göster]
..., Düşük skorlu yorum [Göster]
0
...
yazar ................. , Ocak 12, 2011
Örneklere biraz daha yer verseydiniz ne olurdu? Öğrencinin halinden kim anlar
0
...
yazar TUNAY, Ekim 27, 2010
Sağ olun bizi bilgilendirdiğiniz için.smilies/cool.gif
0
...
yazar reflex, Ekim 12, 2010
Sağ olun. İşime yaradı biraz smilies/tongue.gif
0
...
yazar miracle, Eylül 19, 2010
ANASI MEZAR DİKECEKMİŞ =Sıfat fiilin kısa kodu arkadaşlar, aklınızda kalsın!.. Böyle daha kolaysmilies/wink.gif
0
...
yazar talha, Mart 24, 2010
Sağ olun. Çok işimize yaradı.
0
...
yazar cansu aydınlı, Şubat 22, 2010
Gerçekten çok çok sağ olunsmilies/smiley.gif
0
...
yazar ---, Şubat 09, 2010
Teşekkürler, sağ olun bizi aydınlattığınız için smilies/grin.gif
0
...
yazar 8a, Ocak 12, 2010
Süper ya!!! Bizi aydınlattıkları için teşekkürlersmilies/smiley.gif
Administrator
...
yazar Administrator, Kasım 12, 2009
yazar ....saadet, Kasım 12, 2009

O bi kere adam olacak öğrenci çalışmasından belli olur deil adam olcak çocuk ... belli olur olcaktı yanlış yazılmış lütfen düzeltiniz


Teşekkürler bizi aydınlattığın için, neticede her haliyle ortaç oluyor, pisi de temizi de ortaç smilies/grin.gifsmilies/grin.gif
0
...
yazar ....saadet, Kasım 12, 2009
O bi kere adam olacak öğrenci çalışmasından belli olur deil adam olcak çocuk ... belli olur olcaktı yanlış yazılmış lütfen düzeltinizsmilies/angry.gif

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 
oges

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

İlk köy şiiri Muallim Naci'nin "Köylü Kızların Şarkısı" adlı şiiridir.
Perşembe, 04/24/2014 20:37
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.