Fiillerde Olumsuzluk, Soru ve Kişi

FİİLLERDE OLUMSUZLUK

 

Fiil tabanına "-me" (-ma)" çekim eki getirilerek anlam olumsuza dönüştürülür. Diğer çekim ekleri olumsuzluk ekinden sonra kullanılır.

 

Okuyorum: Oku-mu-yor-um

Okudum: Oku-ma-dı-m

Geliyor: Gel-mi-yor

Görüyorsunuz: Gör-mü-yor-sunuz

 

Not: Olumsuzluk eki "-ma -me" ünlü uyumlarına uyar.

 

Bak-ma-dı-m

Gel-mi-yor

Gül-mü-yor

 

* Geniş zamanın II. ve III. kişinin olumsuzu -maz -mez" ekiyle yapılır.

 

Gelirim: gel-me-m

Gelirsin: gel-mez-sin

Gelirler: gel-mez-ler

Gelir: gel-mez

 

FİİLLERDE SORU

 

Fiile "mi" soru eki getirilerek soru çekimi sağlanır.

 

"mi-" (mı-, mu-, mü-) kendinden önceki sözcükle birleşmez; ama kendinden sonraki eklerle birleşir.

 

... gidecek mi?

... gidecek miyiz?

... gidecek miydiniz?

 

Eyleme eklenen bu soru eki, eylemin yapılıp yapılmadığını ya da yapılıp yapıl­mayacağını sorar; bu yüzden soru, "eyleme", bir başka açıdan "yükleme" yö­nelmiş demektir.

 

FİİLLERDE KİŞİ

 

Her eylemin kişi çekimi olduğunu söylemiştik. Bu çekim, "kişi ekleri" dediğimiz çe­kim ekleri ile gerçekleştirilir. Kişi eki, eylemi gerçekleştiren özneyi gösterir. Üç ana kişi vardır:                                  

 

Tekil

Çoğul

I.  kişi: (Söz söyleyen)

aldı-m (ben)           

aldı-k (biz)

II.  kişi: (Kendisine söz söylenen)           

aldı-n (sen)            

aldı-nız (siz)

III.  kişi: (Kendisinden söz edilen)            

aldı- (o)                  

aldı-lar (onlar)

                                                                                               

 

(III. tekil kişinin eki yoktur. Sadece emir kipinde "-sin" eki kullanılır.)

 

Not: Aynı kip ve kişiyle çekimlenmiş yüklemlerin kullanıldığı sıralı cümlelerde kişi ekinin son yüklemde kullanılması yeterlidir.

 

Her sabah gelir, kahvaltısını yaptırır, ortalığı siler süpürürüm.

Gider, durumu gözlerinle görürsün.

 

Not: Değişik kiplerde, değişik kişi ekleri görülebilir.

 

Çalıştık (biz), çalışalım (biz), çalışıyoruz (biz): Bunların üçü de "biz" anlamı katan I. çoğul kişi ekidir.

 

Çalıştın (sen), çalışıyorsun (sen): İkisi de "sen" anlamı katan II. tekil kişi ekidir.

 

* -sin (-sın, -sun, -sün) eki "emir" kipinde III. tekil, diğer kiplerde II. tekil kişi ekidir.

 

Ödevlerini kendisi yapsın. (III. tekil - emir kipi)

 

Yarına kadar bitirmelisin. (II. tekil - gereklilik kipi)

Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Tanıtım

8-sinif-teog

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

Bir olay, bir kişiyle ilgili düşünçeleri sanki rüyada görmüş gibi anlatarak yazılmış eserlere "hâbname" denir. Hâbnameler nesir ya da nazım olabilir. Ziya Paşa ile Namık Kemal'in "Rüya" adlı eserleri bu türe örnektir.
Cuma, 11/28/2014 10:17
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.