Fecr-i Ati Edebiyatında Öğretici Metinler

Fecr-i Aticiler öğretici metinlerden makale, deneme, eleş­tiri gibi türlerde eser vermişlerdir. Ancak bu türlerde de Servet-i Fünunculardan farklı bir yol izlememişlerdir. Özellikle dil bakımından Servet-i Fünunculara yakındırlar.

Fecr-i Aticiler, ortaya çıkışlarının ilk günlerinden itibaren kendilerini kabul ettirmek için Servet-i Fünuncularla tartışmaya girmişlerdir. Servet-i Fünun edebiyatının bir et­kisinin kalmadığını söylemişlerdir. Özellikle Yakup Kad­ri, Ahmet Haşim, Ali Canip, Hamdullah Suphi, Fuat Köp­rülü, Sahabettin Süleyman ve Müfit Ratib gibi sanatçılar Servet-i Fünunculara sert eleştiriler yöneltmişlerdir.

1911'den itibaren Selanik'teki Genç Kalemler dergisi­nin millî bir edebiyat oluşturmaya başlamasıyla Fecr-i Aticiler onları da eleştirilerinin hedefi hâline getirmiş­lerdir. Ancak Ali Canip, Hamdullah Suphi, Celal Sahir gibi genç üyelerini iyice güçlenen Genç Kalemler ha­reketine kaptırmışlardır. Bu durum, tartışmaları şiddet­lendirmiştir. Dolayısıyla bu dönemde öğretici türlerden özellikle "eleştiri" öne çıkmıştır.

Fecr-i Aticilerle Genç Kalemler arasındaki tartışmalar daha çok, edebiyat dilinin Türkçeleştirilmesi üzerine­dir. Genç Kalemler, Arapça ve Farsça sözcüklerden arınmış sade bir Türkçeyi savunuyorlardı. İlginçtir ki Genç Kalemleri en çok eleştirenlerin başında gelen Yakup Kadri ve Mehmet Fuat, Fecr-i Aticiler dağılınca Millî Edebiyat akımına katılmışlardır.

Bu dönemdeki tartışmaların diğer konusu ise Fecr-i Aticilerin "şahsi"lik ilkesiyle çok yakından ilgili olan sanat-ahlak ve sanat-toplum ilişkileri üzerinedir. Fecr-i Aticiler toplumdan uzak, yararsız bir edebiyat anlayışı­nı sürdürmekle eleştirilmişlerdir. Bu dönemde ayrıca sanatta taklit gibi estetik konularda da tartışmalar ya­pılmıştır. Edebiyatın teorik konuları üzerine eleştiri ya­zıları kaleme alınmıştır.

Eleştiri yöntemi üzerine Yakup Kadri, Celal Sahir, Fazıl Ahmet; Türk ve Batı edebiyatı hakkında Fuat Köprülü, Yakup Kadri, Celal Sahir, Ahmet Haşim, Tahsin Nahit, Sahabettin Süleyman, Ahmet Samim, Müfit Ratib ma­kaleler yayımlamıştır. Bu sanatçılar estetik, sanat ve edebiyat konularında eleştiriler kaleme almışlardır.

Fecr-i Aticiler dağıldıktan sonra başka bir edebî gruba gitmeyen Sahabettin Süleyman ve Müfit Ratib eleştiri yazılarıyla öne çıkmıştır. Sahabettin Süleyman, Mehmet Fuat (Köprülü) ile birlikte "Malûmat-ı Edebiye" adlı ese­ri yazmıştır. Abdülhak Hamit'i konu alan "Tenkidat-ı Ede­biye" ve Türk edebiyatıyla ilgili değerlendirmelerini içe­ren "Osmanlılıkta Vahime-i Mes'uliyet" adlı eserlere im­za atmıştır. Müfit Ratib ise tenkitlerinin çoğunu tiyatro alanında kaleme almıştır. Bu bakımdan o, Türkiye'nin ilk tiyatro eleştirmeni sayılabilir. Ancak sanatçının tenkitleri kitap olarak yayımlanmamıştır.

Bu dönemde öğretici türler adına Sahabettin Süley­man'ın edebiyat tarihiyle ilgili eserleri vardır. O, "Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniye", "Yeni Osmanlı Edebiyatı Tarihi" adlı eserlere imza atmıştır. Söz konusu eserler bu türün ilk örneğini veren Abdülhalim Memduh'tan daha ileri­dedir. Mehmet Behçet ise "Genç Şairlerimiz ve Eserle­ri", "Genç Romancılarımız ve Eserleri", "Edebiyatçıları­mız ve Türk Edebiyatı" adlı kitapları kaleme almıştır.

Fecr-i Aticiler içinde gazeteciliği meslek edinen tek ki­şi Ahmet Samim'dir. O, Hilal, Cidal, İ'tilaf, Seda-yı Mil­let gazetelerini çıkarmıştır.

Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

Çeşitli mesleklerden önemli kişilerin hayatlarını anlatmak üzere düzenlenen eserlere "tezkire", şairleri tanıtan tezkirelere "şuara tezkiresi" denir. Batı edebiyatındaki biyografinin karşılığı gibidir. İlk örneği Ali Şir Nevai'nin "Mecalisü'n Nefais"dir. Anadolu’daki en önemli örnek "Sehi Bey Tezkiresi"dir. (Asıl adı Heşt Behişt)
Çarşamba, 09/03/2014 08:58
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.