Diğer Yazı Türleri

DİLEKÇE

  • Bir isteği bildirmek, bir şikâyeti iletmek veya herhangi bir konuda bilgi vermek amacıyla resmi veya özel kurumlara / kuruluşlara yazılan resmi yazılara “dilekçe” denir.

 

ÖZGEÇMİŞ

  • Herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından özel bir amaçla istenen ve kişinin hayatını, yeteneğini, iş yapma gücünü ortaya koyan, belgeleyen tanıtım yazısına “özgeçmiş” denir.

TUTANAK

  • Değişik amaçlarla düzenlenen toplantılarda yapılan konuşmaların olduğu gibi yazıya geçirilmesi ve bu yazılanların yetkililerce imzalanmasıyla resmiyet kazanan yazılara “tutanak” denir.

HABER

  • Bilinen bir zamana ait olayı en kısa sürede muhatabına ileten, geniş bir kitleyi ilgilendiren ve değeri ilgilendirdiği kişi sayısıyla ölçülen yazıya “haber” denir.
  • Haberler kitle iletişim araçlarının ortaya çıkmasıyla yaygınlaşmıştır. Özellikle radyo, televizyon, gazete ve dergilerin önemli yayın malzemelerindendir haberler.

 

MÜLÂKAT (GÖRÜŞME)

  • Bir yazarın, içinde bulunulan dönemin ve birçok alanda ün yapmış kişilerle toplumun tümü veya bir sanat ve meslek grubunu ilgilendiren bir konu üzerinde yaptığı konuşmaya “mülâkat (görüşme)” denir.


 

NOT: Mülâkat-Röportaj Farkı

Günümüzde röportaj, yanlış olarak, mülakat yerine kullanılmaktadır. Ancak bunlar farklı kavramlardır. Röportajda yazarın dış dünyayı kendi bakış açısından yansıtması söz konusu iken; mülakatta yazar, konunun uzmanı olan bir başkasıyla görüşme yapar ve yazısını söz konusu kişinin sözlerine, düşüncelerine dayandırır. Röportajda bir kişiyle görüşme şartı yoktur. Birden fazla kişi ile de görüşülebilir. Hatta hiç görüşme yapma-dan da röportaj yazılabilir.

 

Türk Edebiyatında Mülâkat

  • Türk edebiyatında Ruşen Eşref Ünaydın’ın “Diyorlar ki”; Hikmet Feridun Esin “Bugün de Diyorlar ki” adlı eserleri bu türün ilk örnekleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Sonraki yıllarda ise özellikle “Varlık” dergisinin yayına başlamasından sonra edebiyat dünyasının pek çok yazarıyla yapılan mülâkatlar bu dergide yayımlanmış ve bu yazılar kitaplaştırılmıştır.

SENARYO

  • Bir filme konu olacak olayın, hikâyenin, romanın sinema tekniğine göre sahnelere bölünerek açıklamalar ve diyaloglar (karşılıklı konuşma) halinde hikâye edildiği yazılara “senaryo” denir.


 

İNCELEME (TAHLİL)

  • Bir eserin, bir yazının, bir sorunun veya bir olayın özelliklerinin, ayrıntılarının araştırılarak sözlü veya yazılı olarak ifadesine “inceleme (tahlil)” denir. İnceleme, sözlü de yapılabileceği için hem konuşma hem yazma kuralları iyi bilinmeli ve uygulanmalıdır.
  • İnceleme hemen her konuda yapılabilir. Ancak edebiyat alanında, sanat ve sanatçılar hakkında yapılan incelemelere daha çok rastlanmaktadır.

 

NOT: İnceleme-Eleştiri Farkı

İncelemede eserin röntgeni çekilir. Biçim ve içerik açısından özellikleri ortaya konur. Amaç, eseri tahlil etmektir. İncelemede “nasıl” üzerinde durulur. Eleştiride ise amaç; eserin iyi veya kötü yanlarını ortaya koyarak, sanatçının daha iyi bir eser vermesi için yapması gerekenleri göstermektir.


NOT: İnceleme-Monografi Farkı

Bir sanatçı inceleniyorsa, o sanatçının özel hayatı ile ilgili ayrıntılar anlatılıyorsa, o yazı monografi olur. İnceleme ise; sanatın, sanat eserinin nasıl değerlendirilmesi gerektiğini gösterir. Metnin konusu, ana düşüncesi, yardımcı fikirleri, teması, sanat anlayışı, dil ve anlatım özellikleri verecek şekilde metne sorular sorarak cevaplarını bulmak incelemenin işidir.

 

Türk Edebiyatında İnceleme

  • Aslında edebiyat öğretiminin temellerini oluşturan metin incelemeleri Türk edebiyatında henüz yenidir.
  • Sanatçılar hakkındaki ilk incelemeleri Ord. Prof. Dr. Fuat Köprülü yapmıştır. Ondan sonra Prof. Dr. Ali Nihat Tarlan, Prof. Dr. Ahmet Hamdi Tanpınar bu konuda önemli eserler vermişlerdir. Mehmet Kaplan’ın “Şiir Tahlilleri I - II”, “Hikâye Tahlilleri” ve “Tip Tahlilleri” bu türün Batılı anlamdaki seçkin örnekleri arasında yer almaktadır.

 

RAPOR

  • Herhangi bir konuyu, olayı veya durumu incelemekle görevlendirilen kişi veya kişilerin, yaptıkları araştırmanın sonuçlarını ilgili yere bildirmek üzere yazdıkları inceleme yazısına “rapor” denir.

BİBLİYOGRAFYA

  • Kitaplar hakkında bilgi veren eserlere “bibliyografya” denir. Bibliyografyanın sözlük anlamı “kitap bilgisi” demektir.
  • Bibliyografya sanatsal yazı değil, inceleme yazısıdır. Okuyucuların çeşitli zamanlarda çıkan yayınlardan haberdar olması, olsa dahi bütün kitapları alıp okuması çok zordur. Bu durumda bibliyografyalar önemli hizmetler görür. Çünkü bibliyografyalarda kitapların yazarı, konusu, bölümleri, sayfa sayısı, basıldığı yer ve basım tarihi ile ilgili bilgiler yer alır. Bu şekilde liste halinde verilen bibliyografyalar kitapları yüzeysel olarak tanımamızı sağlar.

Türk Edebiyatında Bibliyografya

  • Kâtip Çelebi’nin 17. yüzyılda yazdığı “Keşf üz Zünün” değerli bir bibliyografya türünün önemli örneğidir.

 


FOLKLOR

  • Halkın gelenekleri, oyunları, eğlenceleri ile türkü, masal, bilmece gibi düşünce ürünlerinin hepsine birden “folklor” denir.

 

Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Tanıtım

8-sinif-teog

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

Mensur şiir yazan ilk şair “Halit Ziya Uşaklıgil”dir.
Çarşamba, 11/26/2014 20:22
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.