Cümlenin Ögeleri - Sayfa 3
Makale İçeriği
Cümlenin Ögeleri
Yüklem
Özne
Özne Çeşitleri
Nesne
Dolaylı Tümleç
Zarf Tümleci
Edat Tümleci
Tüm Sayfalar

 

2) ÖZNE

Cümlede yüklemin bildirdiği eylemi yapan ya da oluş içinde bulunan varlığa "özne" denir.

Özne ile ilgili kurallar:

  • Tüm özneler yalın halde bulunur.
  • Adlar, adıllar ve tüm tamlamalar özne olabilir.
  • Bütün cümlelerde özne bulunmayabilir.
  • Bazı cümlelerde gizli özne bulunabilir.
  • İşi yapan ya da oluş içinde bulunan varlıklar birden çok olabilir.

 

Özneyi bulabilmek için yükleme; kim, ne (kimler, neler) sorusu sorulur. Alacağımız yanıt "özne"dir.

 

a) İsimler özne olabilir:

Örnekler:

  • Ahmet/ almış/ kupayı.
         Ö.      Y.        N.
  • Kuş,/ son bir güç gösterisine/ girişti.
      Ö.                     DT.                    Y.  
                           
  • Dağlar/ engeldir/ yoluma.  
      Ö.         Y.              DT.
  • Akıl/ kişiye/ sermayedir. 
    Ö.     DT                Y.            

    

 b) Zamirler özne olabilir:

Örnekler:

  • Ahmet'i/ sen/ dövmüşsün.       
         N       Ö.        Y.
  • Biz/ biliriz/ bizim işlerimizi.        
    Ö.      Y.            N.
  • Bu,/ dün size sözünü ettiğim kitaptır.                    
    Ö.                           Y.
  • Biri,/ seni/ sormuştu.                
    Ö.      N.            Y. 
  • Hangisi/ gelmişti?              
       Ö.             Y.

c)Sıfat tamlamaları özne olabilir:

Örnekler:

  • İyi insan,/ kültürlü insandır. 
        Ö.                  Y.    

  • İri bir balık/ takıldı/ ağımıza.
            Ö.          Y.           DT.
  • Sulu gözlü insanlar,/ pek sevilmezler.
                      Ö.                      Y.     
                   
  • Bilmiş çocuk,/ adamın karşısına /dikildi.                                    
               Ö.               DT.                    Y.

 

d) Ad tamlamaları özne olabilir:

  • Ahmet'in arkadaşı/ dün/ geldi.
            Ö.                   ZT.         Y.    

  • Fabrika isçileri/ daha yeni/ çıkıyordu.
              Ö.                ZT.              Y.             

e) Birden çok varlık özne olabilir:

Örnekler:

  • Ali, Oğuz, Nermin/ birlikte/ gittiler.
                 Ö.             ZT.              Y.            
  • Arabalar, atlar, insanlar/ darmadağın oldu.                               
                          Ö.                             Y.



 

Bunlari Biliyor musunuz?

Divan edebiyatında kullanılan bir üslup. Terim, "Hint tarzı, Hint üslûbu" anlamına gelir. Türk edebiyatına XVII. İran şairlerinin etkisiyle girdi. Bu nedenle sebk-i isfahanı diye de bilinir. İran edebiyatına ise Hindistan'dan geçmiştir.
Perşembe, 11/23/2017 01:44
Telif Hakkı © 2017 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.