Cümlenin Ögeleri
Makale İçeriği
Cümlenin Ögeleri
Yüklem
Özne
Özne Çeşitleri
Nesne
Dolaylı Tümleç
Zarf Tümleci
Edat Tümleci
Tüm Sayfalar

Bir cümleye yöneltilen sorulara yanıt olan sözcük ya da sözcük öbeğine "öge" denir.

Her öge bir sorunun yanıtıdır. Cümlenin öğelerini doğru bulabilmek için birtakım kuralları bilmek gerekir. Bu kurallar bilinmezse ögelerin bulunması zorlaşır.

Ögeleri bulmak için cümlenin bütününe, özne ile yükleme ya da yalnızca yükleme aşağıdaki sorular yöneltilmelidir:

 

  • Kim, ne: Özne (yükleme)
  • Kim, ne: Belirtisiz Nesne (özne ile yükleme sorulur)
  • Kimi, neyi: Belirtili Nesne
  • Kime, kimde, kimden: Dolaylı tümleç
  • Nasıl, ne zaman, ne kadar, niçin (neden, niye, ne diye, ne): Zarf tümleci (Yükleme)
  • Kimin ile, ne ile: Edat tümleci
  • Yapılan ne, olan ne: Yüklem (Eylem cümleleri) cümleye
  • Kimdi, neydi, neredeymiş, nasılmış, ne kadardır...: Yüklem (Ad cümleleri) cümleye

 

ÖGELERİ BULMADA UYULMASI GEREKEN KURALLAR 

a) Tamlamalar bölünmez:

Örnekler:

  • O,/ Türkiye'nin yetiştirdiği en ünlü yazarlardan biriydi.

             Ö                                Yüklem (Sıfat Tamlaması)

 

  • O, / herkesin elinden tutan sevimli ve anlayışlı bir ihtiyarcıkmış.

            Ö.                                       Yüklem (Sıfat Tamlaması)


 

B) Deyimler, söz öbekleri ve bileşik fiiller bölünmez:

Örnekler:

  • (Ben) / Korkudan / elim ayağım buz gibi olmuştu.

          G.Ö          ZT                       Yüklem (Deyim)

  • Ben,/ dünyaya/ 1946 yılında/ gelmişim.

           Ö.            Y.              ZT.              Y.

  • Biz / ona / her zaman/ yardımcı olduk.

          Ö.      DT.         ZT.                       Y.
 

c) Soru cümleleri yanıt cümlesine çevrilmeli, olumsuz çümle olumlu yapılmalı:   

Örnekler:

  • Bizi arayan çocuk / o değil miydi?
               Ö.                      Y
  • Bizi arayan çocuk / oydu.
               Ö.                Y.   
  • Niye/ anlatmadın/ tüm bildiklerini?/ (Sen)
     ZT.         Y.           Bli. N.               GÖ.
  • Tüm bildiklerini/ niye/ anlatmadın?
       Bli. N.             ZT.        Y.
  • Tüm bildiklerimi/ korktuğum için/ anlatmadım.
          Bli. N.                     ZT.                    Y.

 

d) Hitaplar cümle dışı unsurdur: 

Örnek: 

  • Canım çocuklarım,/ ben/ size/ güveniyorum.
          HİTAP                     Ö.   DT.           Y.

e) Devrik cümleler kurallaı duruma getirilince ögeleri daha kolay bulunur: 

Örnekler:

  • Her türlü olanak/ elinin altında/ her zaman/ onun.
         Ö.                        Y.               ZT.           Y.
  • Her türlü olanak/ her zaman/ onun elinin altındadır.
               Ö.               ZT.                       Y.
  • Her gün/ gideriz/ biz/ onun yanına.
       ZT.         Y.         Ö.         DT.
  • Biz/ her gün/ onun yanına/ gideriz.
    Ö.     ZT.            DT.               Y.

 

f) Bağlaçlar ve ünlemler tek başına ise cümle dışı unsurdur: 

Örnekler:

  • Çünkü/ o,/ benim en yakın arkadaşımdır.
    BAĞ.    Ö.                  Y.
  • İmdat!/ Boğuluyorum!/ (Ben)
    ÜNL.            Y.                   GÖ.


 

Tanıtım

8-sinif-teog

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

Hikâyelerinde gerçek anlamda Anadolu'yu iş¬leyen ilk sanatçı “Refik Halit Karay”dır.
Cumartesi, 11/01/2014 10:50
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.