Fransız Edebiyatı

Destanlarla başlayan Fransız edebiyatı, XII. yüzyıla kadar yazılı ürün vermemiştir. İlk yazılı ürünlerin XII. ve XIII. yüzyıllarda verildiği Fransız edebiyatında Röne­sans'la birlikte edebiyat birdenbire önem kazanmıştır. XV. ve XVI. yüzyıllarda ilk önemli sanatçılar yetişmiş ve XVII. yüzyıldan itibaren de Fransa, Batı edebiyatının merkezi hâline gelmiştir.

Fransız Edebiyatı Temsilcileri:

  • Rabelais (1490-1533): Fransız Rönesansçılarındandır. Gargantua ve Pantagruel adlı romanlarıyla Fransız romanının kurucusu olmuştur. Romanlarında düş ile gerçeği ustalıkla bir araya getirdiği görülür.
  • Ronsard (1524-1585): Eski Yunan ve Latin şiirini bütün zenginliğiyle Fransız şi­irine taşımaya çalıştı. Bu yüzden de Fransız şiirinin temellerini atan ve yapıtlarıyla Fransız dilinin gelişmesine katkıda bulunan sanatçı olarak anılır.
  • Montaigne (1533-1592): Fransız hümanistlerinden ve aydınlanma hareketinin öncülerindendir. Deneme türünün ilk örneği kabul edilen Denemeler adlı yapıtıyla Fransız edebiyatında özgür düşüncenin temellerini attı. Denemelerinde kendisini çıkış noktası olarak kullanarak doğa, gelenek ve görenekler, yaşam gibi pek çok ko­nuda düşüncelerini okurlarıyla paylaştı.
  • La Fontaine (1621-1690): Fabl türünün ustasıdır. Klasisizm akımının etkisindedir. Fabllarının konularını eski Yunan ve Latin yazarlarından, özellikle de Aisopos'tan almış, döneminin insanlarını masum görünüşlü bu öykücüklerle eleştirmiş­tir. Önemli eserleri Fabllar ve Masallardır.
  • Charles Perrault (1628 -1703): Yapma masallarla adını ölümsüzleştirmiş bir şair ve yazardır. "Parmak Çocuk", "Kül Kedisi", "Çizmeli Kedi" gibi masallar onun eseridir.
  • Corneille (1606 - 1684): Klasisizm akımının tiyatro yazarlarındandır. Özellikle trajedileri ile tanınır. Önemli trajedileri Le Cide ve Horace'tır. Komediler de yazmıştır.
  • Racine (1639 - 1699): Klasisizm akımına bağlı bir başka trajedi yazarıdır. Önemli trajedileri Andromaque (Andromak) ve İphijenia (İficenya)'dır.
  • Moliere (1622 - 1673): Dünya edebiyatının en ünlü komedi yazarlarındandır. Klasisizm akımına bağlıdır. "Güldürürken düşündüren komedi" çığırının öncüsüdür. Yirmiden fazla eser vermiştir. En tanınmış eserleri: Gülünç Kibarlar, Kocalar Mek­tebi, Kadınlar Mektebi, Zoraki Evlenme, Tartuffe, Zoraki Hekim, Cimri, Kibarlık Bu­dalası ve Scapin'in Dolapları'dır.
  • Boilleau (1636 -1711): Şair ve eleştirmendir. Klasisizm akımının kuramcısıdır. Tanınmış eserleri Satires (hicivler), Şiir Sanatı (eleştiri) ve Epitres (manzum mektuplar)'tir.
  • Fenelon (1651 - 1715): Aslında din adamı olan bir düşünür ve edebiyatçıdır. Klasisizm anlayışına yakın eserler vermiştir. En önemli eseri, kralların sınırsız gü­cünü eleştirdiği Telemak'tır. Özdeyiş ve fabl türünde de eser vermiştir.

Örnek Soru:

Aşağıdakilerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

A) Fransız komedya yazarı Moliere, eserleriyle Türk tiyatrosunu da etkilemiştir.

B) Ronsard, Gargantua ve Pantagruel adlı romanlarıyla Fransız romanının kuru­cusu olmuştur.

C) Klasisizmin kuramcısı olan Boilleau, eleştirileri ve hicivleriyle bir dönem Fran­sız edebiyatına yön vermiştir.

D) Fransız aydınlanma hareketinin öncülerinden olan Montaigne, Denemeleriyle özgür düşünmeyi, sorgulamayı öğretmiştir.

E) Fenelon'un Telemak adlı yapıtı, Türk edebiyatında meşrutiyet fikrini destekle­mek amacıyla çevirilen eserlerdendir.

Cevap: B

Örnek Soru:

Moliere, dönemindeki sadece güldürmeyi amaç edinen komedya yazarlarının aksine güldürür­ken düşündüren bir komedya çığırı açmıştır. Eserlerini nükte ve tuhaflıktan çok, gülünç âdet­ler ve karakterler üzerine kurmuştur. İnsanların ve toplumun iç yüzünü, gülünçlükleri, çirkinlikle­ri, küçüklükleri, kusurları, ayıpları göz önüne se­rer. Kibarlığa özenen sonradan görme burjuva­lar, züppe kişizadeler, hastalardan para sızdıran şarlatan hekimler, bilgiçlik taslayan cahil kadın­lar, din maskesi altında her türlü ahlaksızlığı ya­pan mürailer, cimrilikleri yüzünden aile bağlarını yıpratan hasisler, onun eserlerinde, her dönem­de ve her toplumda görülebilecek kişiler hâlinde canlandırılırlar.

Bu parçadan, Moliere ve sanatı için aşağıda­kilerin hangisi çıkarılamaz?

A) Moliere'in, bireysel çelişkileri yakalayarak bu çelişkilerin komik yanlarını gösterdiği

B) Toplumsal çarpıklıkları gösterirken insanları düşünmeye ittiği

C) Eserlerinde sadece nükte ve tuhaflıkları göstererek güldürme amacı güttüğü

D) Hemen her tabakada var olan çirkinlikleri, kusurları dile getirdiği

E) Ulusal olandan yola çıkarak evrensel ders­ler verdiği

Cevap: C

  • Le Sage (1668 - 1747): Roman ve oyun yazarıdır. Fransız edebiyatçısı olmakla birlikte önemli eserlerini İspanyolca yazmıştır. "Töre romanı" türünün ilk büyük us­tasıdır. Komediler de yazmıştır. En önemli eseri "Gil Blas" adlı romandır.
  • Montesqieau (1689 - 1755): Önemli düşünce adamıdır. En önemli eseri "Ka­nunların Ruhu"dur.
  • Diderot (1713 -1784): Filozof ve yazardır. Önemli eserleri: Felsefi Düşünceler, Körler Üzerine Mektuplar, Aktörlük Üzerine Aykırı Düşünceler...
  • Voltaire (1694 - 1778): Düşünür ve yazardır. Hikâye, roman, tiyatro türlerinde eserler de vermiştir. Önemli eserleri: Henriade (destan), Brutus (trajedi), Candide (roman), Milletlerin Töre ve Ruhuna Dair (deneme)...
  • Jean Jacques Rousseau (1712 -1778): Filozof ve şairdir. Düşünce eserle­riyle tanınır. Romantizmin öncüsüdür. Önemli eserleri: Toplumsal Sözleşme, İtiraf­lar ve Emile (roman)...
  • Chateubriand (1768 - 1848): Gezgin ve yazardır. Romantizm akımına bağlıdır. Önemli eserleri: Atala, Mezar Ötesinden, Anılar, Paris'ten Filistin'e Yolculuk...
  • Lamartine (1790 - 1869): Romantizm akımının önemli şair ve romancılarındandır. Romantik şiirin öncüsü olmuştur. Türkiye ile ilgili eserler de vermiştir. Türk dos­tu olarak bilinir. Başlıca eserleri: Tefekkürler, Graziella...
  • Alfred de Vigny (1797 -1863): Fransa'nın büyük romantik şairlerindendir. Da­ha çok felsefi şiirler yazmıştır. Toplumdan kaçıp içe kapanma, karamsarlık belirgin özelliklerindendir. Önemli eserleri: Kurdun Ölümü, Samson'un Hiddeti, Zeytin Da­ğı...
  • Victor Hugo (1802 - 1885): Romantizm akımının, Fransa'nın ve dünyanın en büyük şairlerindendir. Tiyatro ve romanları da vardır. Eserleri: Sonbahar Yaprakları (şiir), Seyirler (şiir), Cezalar (şiir), Yüzyılların Efsanesi (şiir); Hernani (tiyatro), Sefil­ler (roman), Nötre Dame de Paris (roman)...

Örnek Soru: (1988-ÖYS)

Moliere, Racine ve La Fontaine'in ortak yönü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tanzimatçıları en çok etkileyen yazarlar olmaları

B) Klasik akımın temsilcileri olmaları

C) Aynı türden eserler vermeleri

D) Değişik sanat akımlarının kurucuları olmaları

E) Kendi alanlarındaki ilk eserleri vermiş olmaları

Cevap: B

Örnek Soru:

Fransız edebiyatı ve sanatçılarıyla ilgili aşağı­daki seçeneklerin hangisinde yanlışlık var­dır?

A) Emile Zola, romantizmin en güçlü temsilci­lerinden biridir.

B) Guy De Maupassant, roman ve öykü yaz­masına karşın öyküdeki başarısı, olay an­latmaya dayalı öykünün onun adıyla anıl­masına yol açmıştır.

C) Balzac, Flaubert, Stendhal, Fransız romanı­nın tanınmış isimlerindendir,

D) Baudelaire, Verlaine, Rimbaud Fransız sembolizminin dünyaca tanınmış şairleridir.

E) Francois Copee, Tevfik Fikret'i de etkileyen Fransız parnasyen şairidir.

Cevap: A

  • George Sand (1804 -1876): Romantizm akımına bağlı kadın romancıdır. Tiyat­ro eserleri de yazmıştır. Önemli eserleri: Pembe ve Beyaz, Indiana, Bir Yolcunun Mektupları, Lirin Yedi Teli, Ömrümün Hikâyesi, Mektuplar...
  • Aleksandre Dumas (1802 - 1870): Romantizm akımına bağlı bir romancıdır. Önemli eserleri: Üç Silahşörler, Monte Kristo Kontu, Siyah Lale, Demir Maske. "Aleksandre Dumas Fils" adında, tiyatro yazarı olarak ün yapmış bir oğlu vardır. En önemli eseri "Kamelyalı Kadın"dır.
  • Alfred de Musset (1810-1857): Romantik şair ve romancıdır. Önemli eserle­ri: İspanya ve İtalya Hikâyeleri, Geceler, Tanrı'ya Bağlanan Umut, Bir Zamane Ço­cuğunun İtirafları...
  • Honore de Balzac (1799-1850): Realist romanın kurucusu olarak bilinse de eserleri romantik özellikler de taşır. "İnsanlık Komedyası" adını taşıyan romanlar di­zisi, 96 eserden oluşur. Piyes ve şiir de yazmıştır. Tanınmış eserleri: Gobseck, Eu-genie Grandet (Ojeni Grande), Goriot Baba (Goryo...), Vadideki Zambak...
  • Stendhal (1783 - 1842): Realizm akımının büyük romancılarındandır. Roman­larında mantığa ve psikolojik tahlillere önem verir. Önemli eserleri: Kırmızı ve Si­yah, Parma Manastırı...
  • Gustave Flaubert (1821 - 1880): Realizm akımının, Fransız edebiyatının ve dünyanın en büyük romancılarındandır. Eserlerinde romantizmle realizmi ustaca birleştirir. En ünlü eserleri: Madame Bovary, Salambo...
  • Edmond ve Jules Goncourt Kardeşler (1822 -1896 /1830 -1870): Ro­manlarını birlikte yazmış natüralist yazarlardır. En tanınmış eserleri: Manette Salomon, Journal, Renee Mauperin...
  • Alphonse Daudet (1840 -1897): Önemli bir natüralist romancıdır. Şiir ve öy­kü de yazmıştır. Önemli eserleri: Değirmenimden Mektuplar, Taraskonlu Tartaren, Pazartesi Hikâyeleri, Jack, Sapho...
  • Emile Zola (1840 - 1902): Natüralist romanın güçlü kalemi ve öncüsüdür. Duy­gulu bir anlatımı vardır. Önemli eserleri: Nana, Germinal, Eser, Toprak, Doktor Pas­cal, Hakikat...
  • Guy de Maupassant (1850 -1893): Fransız realist-natüralist roman ve öykü yazarı. Sade, süssüz, sağlam ve açık bir anlatımı vardır. Özellikle öyküleriyle ün ka­zanmıştır. Klasik olay öyküsü türünün ustasıdır. Önemli eserleri: Bir Hayat, Güzel Dost, Ölüm Kadar Acı...
  • Pierre Loti (1850-1923): Denizcilik mesleği dolayısıyla gezdiği ülkeleri anlatan "egzotik roman" türünde eserleriyle tanınır. İstanbul'a da defalarca gelmiştir. "Aziyade" romanında İstanbul'u anlatmıştır. Türk dostudur. I. Dünya Savaşı sırasında Türkiye'nin haksızlığa uğradığını savunmuş, Kurtuluş Savaşı'mızı destekleyen ya­zılar yazmıştır. Önemli eserleri: Aziyade, İzlanda Balıkçısı, Bayan Krizantem (Ja­ponya'yı anlatır.), Denizci, İlk Gençlik, Günce...
  • Jose Maria de Heredia (1842 - 1905): Parnasizmi benimsemiş bir şairdir. So­ne biçiminde usta işi şiirleri vardır. En önemli eseri "Ganimetler" adını taşır. Bizde Yahya Kemal, bir süre Heredia'nın etkisinde kalmıştır.
  • François Copee (1842 - 1908): Parnasizmin büyük şairlerindendir. Özellikle günlük hayat konularına önem verir. Tevfik Fikret, Copee'den etkilenmiştir.
  • Teophile Gautler (1811 - 1872): Parnasçı şair, eleştirmen. "Sanat için sanat" ilkesini ortaya koyanlardandır. Önemli eserleri: Şiirler, Momie'nin Romanı, Roman­tizmin Tarihi...
  • Charles Baudelaire (1821 - 1867): Sembolist şiirin öncüsü sayılır. Deneme, eleştiri ve öyküler de yazmıştır. En ünlü eseri "Elem Çiçekleri" adlı şiir kitabıdır.
  • Arthur Rimbaud (1854 -1891): Sembolist şiirin öncü isimlerindendir. Sonrala­rı empresyonizme de öncülük etmiştir. Ünlü eserleri: Cehennemde Bir Mevsim, İl­hamlar, Bütün Şiirler...
  • Paul Verlaine (1844 -1896): Sembolizm ve empresyonizmin büyük şairlerin­dendir. Şiirde "musiki"ye özel bir önem verir. Önemli eserleri: Zuhal Şiirleri, Güzel Şarkı...
  • Edmond Rostand (1868 - 1918): Şair ve yazardır. Manzum oyunları ile ün yapmıştır. Parnasizmin tiyatrodaki uygulayıcısı sayılabilir. Önemli eserleri: Cyrano de Begerac (Sirano dö Bergera), Kartal Yuvası...
  • Guillaume Apollinaire (1880 - 1918): Sürrealistlere ve dadacılara yakın bir şairdir.
  • Andre Breton (1896 -1966): Sürrealizmin en önemli kuramcısıdır. Dadacılara da yakın olmuştur. Şiirlerinden başka şiir ve edebiyatla ilgili kuramsal (teorik) eser­ler yayımlamıştır.
  • Paul Eluard (1895 - 1952): Edebiyat hayatına dadacılarla girmiş, sonra sürre­alizmi benimsemiş bir şairdir. Şiirlerinden başka şiir ve edebiyatla ilgili kuramsal eserleri vardır.
  • Andre Gide (1869 - 1951): Fransız edebiyatının ünlü deneme ve roman yaza­rıdır. 1947'de Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanmıştır. Edebiyata sembolist şiirlerle girmiş, daha sonra düz yazıda -özellikle romanda- karar kılmıştır. Önemli eserleri: Ecinniler, Kalpazanlar, Dar Kapı, Jurnal (Günce), Dünya Nimetleri...
  • Albert Camus (1913 -1960): Felsefe alanında da isim yapmış bir yazardır. Va­roluşçuluk akımını felsefe alanından edebiyata taşıyan sanatçılardandır. Bu özellik­te romanlarıyla tanınır. Önemli eserleri: Veba, Yabancı, Sürgün...
  • Jean Paul Sartre (1905 - 1980): Felsefeci ve edebiyatçıdır. Düşünceleri ve eserleri ile XX. yüzyılda tüm dünyayı etkilemiştir. Egzistansiyalizm (varoluşçuluk) akımının öncüsüdür. Deneme, öykü ve roman türlerinde eserler vermiştir. Önemli eserleri: Duvar, Bulantı, Akıl Çağı, Kirli Eller, Saygılı Yosma, Mezarsız Ölüler...
Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Bunlari Biliyor musunuz?

Gazelin en güzel beytine "şah beyit (beytü'l gazel)" denir.
Pazartesi, 03/27/2017 20:26
Telif Hakkı © 2017 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.