Çatı Uyumsuzluğu

Bileşik cümlelerde temel cümlenin yüklemi ile yan cümlecik ya da yan cümleciklerin yüklem ve yüklemlerinin etkenlik-edilgenlik yönüyle uyum içinde olması gerekir.

 

Temel cümlenin yüklemi etken çatılı ise yan cümleciğin yüklemi de etken; temel cümlenin yüklemi edilgen çatılı ise yan cümleciğin yüklemi de edilgen olmalıdır.

 

*   Çatı uyumsuzluğu, daha çok temel cümlenin yükleminin edilgen olduğu cümlelerde ortaya çıkmaktadır.

 

* "İşlemler sırasında bir sorunla karşılaşılırsa(edilgen) buradaki herkesten yardım isteyebilirsiniz.(etken)"

"isteyebilirsiniz" etken, "karşılaşılırsa" edilgen çatılıdır. "Karşılaşılırsa" yerine "karşılaşırsanız" getirilmelidir.

 

* "Diline ve anlatımına dikkat edince (etken) hangi çağın sanatçısı Etken olduğu hemen anlaşılır.(edilgen)"

Yan cümleciğin yüklemi "dikkat edilince" biçimine getiril­melidir.



*** "İlaçlar düzenli biçimde kullanılırsa,(edilgen) hasta bir iki hafta içinde iyileşecektir.(etken)"


"iyileşecektir" etken, "kullanılırsa" edilgen çatılıdır.
"Kullanılırsa" yerine "kullanırsa" getirilmelidir:
"İlaçları düzenli biçimde kullanırsa, hasta bir iki hafta içinde iyileşecektir."

*** "Kolay sözcüğü ekfiil alıp(etken) yüklem durumuna getirilmelidir.(edilgen)"

Bu cümlede de çatı uyumsuzluğu vardır; çatı ekleri ekleyerek ya da bu ekleri çıkararak bu cümleyi düzeltemeyiz.
- "getirilmelidir" yerine "gelmelidir" getirilmeli ya da
"Kolay sözcüğü ekfiil alıp" sözü "Kolay sözcüğüne ekfiil eklenerek" biçimine getirilmeli; ayrıca cümleye "bu sözcük" sözü özne olarak eklenmelidir.
"Kolay sözcüğüne ekfiil eklenerek bu sözcük yüklem durumuna getirilmelidir."

Örnek Soru: (1988-ÖYS)

Bahçedeki zararlı otlar yolarak bir yere yığılmalıdır.

        I         II      III     IV                           V

Bu cümledeki anlatım bozukluğu, hangi sözcük değiş­tirilerek düzeltilebilir?

A) I.                B) II.                C) III.                D) IV.                E) V.

Cevap: D 

Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Bunlari Biliyor musunuz?

Bahar için yazılan kasidelere "bahariye" denir.
Pazartesi, 01/21/2019 19:22
Telif Hakkı © 2019 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.