Ad Tamlamaları
  • İki ya da daha çok adın çeşitli anlam ilgileriyle oluşturduğu takıma ad tamlaması denir.
    Ad tamlamalarında birinci ada tamlayan, ikinci ada tamlanan denir.

Ad tamlamaları, yapılışları bakımından dört türlüdür:

1- Belirtisiz Ad Tamlaması:Tamlayan ek almaz. Tamlanan III. Tekil kişi iyelik eki alır.

Örnekler: 

  • Bahar rüzgarı
  • Okyanus akıntısı
  • Soru kitapçıkları
  • Sanat sevgisi
  • Avrupa Yakası
  • Yaprak Dökümü

2- Belirtili Ad Tamlaması: Tamlayan ilgi eki (-ın), tamlanan III. Tekil iyelik eki alır.

Örnekler:

  • Öğretmenin sorusu
  • İklimin etkileri
  • Çocukların şımarıklığı
  • Charli’nin Melekleri

3- Zincirleme Ad Tamlaması: En az üç addan oluşur. Bir ad tamlamasının sonuna ya da başına bir üçüncü ad getirilerek yapılır. İki tamlamasının kaynaşmasıyla oluşabilir. Tamlanan mutlaka ek alır.

Örnekler:

  • Sel felaketinin sonuçları
  • Sanat dünyasının sorunları
  • Öğrencilerin ders ücretleri
  • Memurların vergi iadeleri
  • Okulun beton duvarları
  • Türkçe öğretmeninin not defteri

4- Takısız Ad Tamlaması: Tamlayan ve tamlanan ek almaz. Bir şeyin neden yapıldığını ya da neye ben-zediğini gösterir.

Örnekler:

  • Yün kazak
  • Taş duvar
  • İpek saç

Ad Tamlamarıyla İlgili Özellikler:

Özellik 1: Ad tamlamalarında, tamlanan eki (iyelik eki) kaldırılınca tamlama bozulur:

  • Toplantı salonu ==> ("Toplantı salon" denmez.)
  • Müzik dersi ==> ("Müzik ders" denmez.)
     

Özellik 2: Zamirlerle kurulan ad tamlamalarında kimi zaman tamlananın aldığı iyelik eki anlatımdan düşer:
 

  • Sizin ev (iniz) okula uzak mı?
  • Bizim sınıf (imiz) çok kalabalık. 
     

Özellik 3: Belirtili ad tamlamalarında, tamlanan belgisiz zamirse, tamlayan eki (-in) yerine (-den) eki kullanılabilir:

  • Çocukların birkaçı yoktu.   
  • Çocuklardan, birkaçı yoktu.
     

Özellik 4: Kimi anlatımlarda ad tamlamasının tamlayanı ya da tamlananı düşebilir:
 
Henüz, arabası tamir edilemedi.
- Bu kitap kimin?
 
- Ayşe'nin (kitabı) 
 
 

Özellik 5: Devrik cümleli anlatımlarda tamlanan unsur-ları yer değiştirebilir:
 

"Geçti güzelliği yaz günlerinin
Geçti sevdalar, aşklar..." 
 
 

Özellik 6: Ad tamlamalarında kaynaştırma harfi olarak "n" ve "s" kullanılır. (Sadece "su" sözcüğüyle yapılan tamlamalarda "y" kaynaştırıcısı kullanılır.)

  • Öykü -n- ün kahramanları    
  • Çorba - n- ın koku - s- u   
  • Irmağın su - y- u 
  • Su - y- un tadı 
     
     

Özellik 7:  Ad tamlamalarında tamlayan - tamlanan arasında değişik anlam ilgileri vardır.

  • bulgur pilavı (hammadde - ürün ilişkisi)
  • sel felaketi (sebep - sonuç ilişkisi)
  • öğrenci yurdu (tamlananın neye özgü olduğu)
  • dikiş makinesi (tamlananın ne işe yaradığı)
     

Özellik 8: Ad tamlamaları bir sıfatla nitelenebilir.

  • bakımsız köy yolları
  • ucuz çocuk ayakkabısı
     

Özellik 9: Ad tamlamalarında tamlayan veya tamlanan sıfatla nitelenebilir. Tamlananın arasına sözcükler, söz öbekleri girebilir:

  • Çalışkan öğrencilerin notları 
  • Karadeniz'in köpüklü dalgaları 
  • İstanbul'un insanları canından bezdiren sorunları
  • Dağ rüzgârlarının mutluluk veren şarkısı 

KONU TESTLERİ: TEST-1   TEST-2   TEST-3
 

Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Tanıtım

8-sinif-teog

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

Seçme manzum ya da nesir yazılarının toplandığı dergiye "güldeste" denir. (antoloji)
Salı, 11/25/2014 00:24
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.