Zarflar (Belirteçler) Konu Anlatımı (7. Sınıf)

Fiillerin, fiilimsilerin, sıfatların ve zarfların önüne gelerek onları zaman, durum, ölçü (miktar), yer ve soru bakımından belirten, sınırlandıran ya da anlamını derecelendiren kelimelere zarf (belirteç) denir.

Her gece gözyaşları içinde dua ediyordu. (Zarf, fiili, zaman yönünden belirtmiş.)

Mısır'da günlerce aç susuz dolaştı. (Zarf, fiili, durum yönünden belirtmiş.)

Tatlı konuşmak gönülleri açar. (Zarf, fiilimsiyi, durum yönünden belirtmiş.)

Ne tatlı havası var buranın. (Zarf, sıfatı, nicelik yönünden belirtmiş.)

Siz dışarı çıkın. (Zarf, fiili, yer-yön bakımından etkilemiş.)

** Kelimelerin türü cümlede ilişkili oldukları diğer kelimelere göre belirle­nir.

İşlerimiz iyi gidiyor.  ("İyi" kelimesi fiili etkilediği için zarftır.)

İyi yıllar dilerim.   ("İyi" kelimesi adı etkilediği için sıfattır.)

 

Zarflar, bulundukları cümleye değişik anlamlar katar. Bunlardan bazıları şunlardır: nitelik bildirme, olasılık, derecelendirme, pekiştirme, tekrarlama...

Bu konuyu iyice öğrendik. (nitelik)

Belki size gelebilirim. (olasılık)

Bayramda pek çok yer gezdik. (derecelen­dirme)

Yağmurda sırılsıklam oldum. (nitelik)

Arada bir etrafı gez. (tekrar)

 

Zarflar, görev ve yapı bakımından iki grup­ta incelenebilir:

A.  GÖREV BAKIMINDAN ZARFLAR

1. Durum (Hâl) Zarfları: Eylemin yapılış şeklini bildiren kelimelerdir. Eyleme sorulan "NASIL" so­rusunun cevabı durum (hâl) zarfıdır.

Okuldan eve yürüyerek geldim.

Soruları dikkatlice oku.

 

** "Nasıl" sorusu, isme sorulduğunda alınan cevap sıfat, eyleme soruldu­ğunda ise alınan cevap zarftır.

Kendine dar etek almış. (Nasıl etek?-sıfat)

Bu etek ona dar gelir. (Nasıl gelir?-zarf)

 

2. Zaman Zarfları: Eylemin bildirdiği işin, ne zaman yapıldığını bildiren kelimelerdir. Eyle­me "NE ZAMAN" diye sorulduğunda alınan cevap, zaman zarfıdır.

Geçen gün pikniğe gittik.

Bugün, şimdi, yarın, dün, demin, sonra, erken, geç, gündüz, geçen yaz, kışın, akşam, sabah, biraz sonra, henüz, derhal, hemen gibi ke­limeler, zaman zarfı olabilir.

Her sabah horozlar öter. (Ne zaman öter?-zaman zarfı)

Ara sıra beni ara.

Erken yatıp erken kalkalım.

Daha çiçekler açmamış.

Pazarları balığa çıkar.

 

3. Yer - Yön Zarfları: Fiillerden ve fiilimsilerden önce gelerek onların yönünü, yerini gösteren kelimelerdir.

Aşağı in de konuşalım.

Öfkeyle sınıftan dışarı çıktı.

** Yer - yön zarfları çekim eki almaz, alırsa zarf olmaktan çıkar.

 

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf yoktur?

A) Otomobili ileri alın.

B) Öfkeyle kalkan, zararla oturur.

C) Geri toplumlarda sanat da gelişmemiştir.

D) O, artık geri dönmez.

Yanıt: C

 

4. Miktar (Azlık - Çokluk) Zarfları: Fiillerden, fiilimsilerden, sıfatlardan ve başka zarflardan önce gelerek onları azlık - çokluk bakımından belirten kelimelerdir. Azlık - çokluk zarfını bulmak için cümledeki fiil, fiilimsi, sıfat ya da baş­ka bir zarfa "NE KADAR, NE DERECE" soruları sorulur.

Bugün ekmeği çok yedik.

Çok fazla istemiyorum.

Başarmak için çok çalışmak gerekir.                                                ,

Çok güzel bir elbise giymiş.

Hiç çalışmıyor.

O daha hızlı koşuyor.

Kitabı kısmen okudum.

Bazı miktar zarfları, kendi gibi zarflara ve sıfatlara gelerek onları çeşitli yönlerden derecelendirir. Bunları şöyle ayırabiliriz:

a) Eşitlik Zarfları (kadar, gibi)

Tepeye tavşan kadar hızlı tırmandı.

Cennet gibi güzel bir bahçeydi.

 

b) Üstünlük Zarfı (daha)

Elif daha çabuk ezberliyor.

Tepeye tavşandan daha hızlı tırmandı.

 

c) En Üstünlük Zarfı (en)

Elif en önce ezberledi.

Tepeye en hızlı o tırmandı.

 

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde miktar zarfı yoktur?

A) Derslerde hep fazla konuşurdu.

B) O, her zaman nazik davranır.

C) Buralara pek uğramaz.

D) Yeteri kadar çalıştım.

Cevap: B

 

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde miktar zarfı vardır?

A)  Çuvalları yukarı çıkardık.

B)  Yarın sabah balık tutmaya gideceğiz.             

C)  Annem yemek yapmayı çok sever.

D)  Çocuk tatlı tatlı gülümsüyor.

Cevap: C

5. Soru Zarfları: Eylem ve eylemsileri soru yoluyla belirtmeye yarayan zarflardır.

Eve niçin gelmedin?

Bu kararı nasıl verdin?

Köye ne zaman gideceksin?

Niye caydın kömür gözlüm sözünden?

Ne ağlarsın benim kara kaşlım?

Bizi nasıl tanıdın?

Konukların ne zaman gidecek?

 

** Soru zarfları, soru sıfatı veya soru zamirleriyle karıştırılmamalıdır.

Adam ne istiyormuş? (Soru zamiri)

Ne gün gidiyorlar? (Soru sıfatı)

Nasıl soru bu böyle? (Soru sıfatı)

İstediğini aldık, hâlâ ne ağlıyorsun? (Soru zarfı- "ne" sözcüğü "niçin" anlamına geldiğinde soru zarfı olur.)

 

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı bir zarfla sağlanmıştır?

A) Nereye gidiyorsun?

B) Otobüs ne zaman gelir?

C) Ne umduk, ne bulduk?

D) Hangi dağda kurt öldü?

Cevap: B

 

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı zarfla sağlanmamıştır?

A) Kitabın içeriğini nasıl buldun?

B) Otobüs buradan ne zaman geçti?

C) Çocukların kaçı okula gidemedi?

D) Bana bunu niçin sormadın?

Cevap: C

 

B. YAPI BAKIMINDAN ZARFLAR

1.  Basit Zarflar: Kök hâlindeki zarflardır: çok, hemen, geç, daha, fazla...

2. Türemiş Zarflar: Yapım ekiyle isim ya da fiil kök veya gövdelerin­den türetilen zarflardır: kış - ın, bir - den, er-ken, gece-leyin, an-sız-ın...

3. Birleşik Zarflar: Birden çok kelimenin anlamca ve biçimce kaynaşmasıyla oluşan zarf­lardır: bugün, biraz, nasıl (ne asıl), niçin (ne için), akşamüstü...

4. Öbekieşmiş Zarflar: Birden çok kelimeden oluşan ve bitişik yazılmayan zarflardır: pek az, bir hayli, ikide bir, hemen hemen, yer yer, düşe kalka, akşa­ma doğru, bir gün önce...

 

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş bir zarf vardır?

A) Aldığım hediyeye çok sevindi.

B) Ablası eve akşamleyin geldi.

C) Buzdolabını aşağı indirdik.

D) Okula hemen geldim.

Cevap: B

Zarflarla ilgili konu testleri: Test-1   Test-2

Yorumlar (2)Add Comment
0
...
yazar insan, Mayıs 18, 2014
Çok uzun be arkadaşım, birazcık kısa olaydı iyiydi...
0
...
yazar ecemüü, Mayıs 17, 2014
Çok güzel teşekkür ederim smilies/smiley.gif

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

Gazel ve kasidenin son beytine "makta" denir.
Pazar, 08/31/2014 10:14
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.