Ünlü Daralması Nedir? (7. Sınıf)

Türkçede "a, e" ünlüsü ile biten eylemlerin şimdiki zaman çekiminde, söyleyiş ve yazılışta da "a" ünlüleri "ı, u"; "e" ünlüleri "i, ü" olur:

  • başla-yor > başlıyor
  • kana-yor > kanıyor
  • oyna-yor > oynuyor
  • doyma-yor > doymuyor
  • izle-yor > izliyor
  • de-yor > diyor
  • gelme-yor > gelmiyor
  • gözle-yor > gözlüyor

Birden çok heceli ve "a, e" ünlüleri ile biten eylemler, ünlüyle başlayan ek aldıklarında bu eylemlerdeki "a, e" ünlülerinde söyleyişte yaygın bir da­ralma (ı ve i'ye dönme) eğilimi görülür. Ancak, söyleyişteki "ı, i" ünlüleri ya­zıya geçirilmez:

  • başlayan
  • yaşayacak
  • atlayarak
  • saklayalı
  • atmayalım
  • gel­meyen
  • izlemeyecek
  • gitmeyerek
  • gizleyeli
  • besleyelim

Buna karşılık tek heceli olan "de(mek)" ve "ye(mek)" eylemlerinde, söyleyişteki "i" ünlüsü yazıya da geçirilir:

  • diyen
  • diyerek
  • diyecek
  • diyelim
  • diye
  • yiyen
  • yiyerek
  • yiyecek
  • yiyelim
  • yiye
  • yiyince
  • yiyip

Ancak "deyince, deyip" sözlerindeki "e" yazılışta korunur.

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, söyleyişte olan bir ünlü daralması yazılışa geçirilerek yanlışlık yapılmıştır?

A) Ayrılıyoruz, deyip yolunu ayırdı.

B) Daha yaşıyacak ne günlerimiz var.

C) Ali, "Yarın gidiyoruz." deyince heyecanlandım.

D) Yemeği o kadar tuzlu yiyince hastalandı.

Cevap: B

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, ünlü daralması yoktur?

A) Samet şu an telefonda konuşuyor.

B) Daha dün aldığım gömleğimi bulamıyorum.

C) Haftanın bazı günleri beni arıyor.

D) Son dakikaların doya doya yaşıyor.

Cevap: A

Yorumlar (6)Add Comment
0
...
yazar sinemm, Şubat 09, 2011
Çok işime yaradı. Sağ olun smilies/wink.gif
..., Düşük skorlu yorum [Göster]
0
...
yazar tatlıı, Aralık 13, 2010
Bence çok güzeldi. Harikasmilies/wink.gifsmilies/wink.gif
0
...
yazar ukala aşık, Aralık 03, 2010
Ben Gamze. Sizi seviyorum.
0
...
yazar mert kerem , Kasım 19, 2010
Ama 6. sınıflarda işleniyor bu. Sırf yedi değil... Tabi yedide daha ayrıntılı ama altıda da anlatılıyor
0
...
yazar nazlı can, Kasım 06, 2010
smilies/grin.gifsmilies/grin.gif Güzel olmuş. Süper ünlü daralmasını daha iyi anladım.

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 
oges

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

Ramazanın gelişini kutlamak için yazılan kasidelere "ramazaniyye" denir.
Perşembe, 04/24/2014 20:37
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.