İsim Tamlamaları

İsim ve isim soylu sözcüklerin bir araya gelerek oluşturduğu söz gruplarına isim tamlaması de­nir. İsim tamlaması, tamlayan ve tamlanandan oluşur.

Bilgisayarın fişi

İsim tamlamalarında tamlayan ilgi eklerini tamlanan ise iyelik eklerini alır.

İsim+ilgi eki (Tamlayan): -in, -ın, -un, -ün, -im

İsim+iyelik eki (Tamlanan): -im, -in, -ı, -i, -u, -ü

  • Süpürgenin sapı
  • Benim evim
  • Kış ayları

İsim tamlamaları üçe ayrılır.

1. Belirtili İsim Tamlaması

Tamlayanın ilgi, tamlananın iyelik eki aldığı isim tamlamalarına belirtili isim tamlaması denir.

Örnekler:

  • Gözlerinin içi parlıyor.
  • Sonbaharda, ağaçların yaprakları dökülür.
  • Ayşe'nin tokası güzelmiş.
  • Bu elmanın tadı çok farklı.
  • Evimizin bahçesi baharda yeşillenir.

UYARI: Belirtili isim tamlamalarında tam­layan ile tamlanan yer değiştirebilir veya tamlayan ile tamlananın ara­sına sıfat girebilir.

Örnek:

  • Sözlerine kandım yıllarca senin.
  • Asım'ın kareli gömleği yeniymiş.

UYARI: Belirtili isim tamlamalarında tamlayan eki yerine "-dan / -den" eki kullanılabilir.

Örnek:

Kitaplardan hangisini aldın?

2. Belirtisiz İsim Tamlaması

Tamlayanın ilgi eki almadığı, tamlananın iyelik eki aldığı tamlamaya belirtisiz isim tamlaması denir.

Örnekler:

  • Öğrenci sayısı gittikçe artıyor.
  • Bilal, mısır koçanını çöpe attı.
  • Buralarda yaz sezonu erken açılır.
  • Sinan, erik ağacına çıktı.

** Belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan tamla­nanı çeşitli anlam ilgileriyle belirtir.

  • Çilekreçeli: Ham madde - Ürün
  • Armut ağacı: Tür ilişkisi
  • Selfelaketi: Neden - Sonuç
  • Kalem böreği: Benzerlik ilişkisi

3. Zincirleme İsim Tamlaması

Belirtili ve belirtisiz tamlamaların birleşmesiyle oluşan tamlamaya zincirleme isim tamlaması denir.

Örnekler:

  • Sokak lambasının ışığı yediye kadar yandı.
  • Deniz suyunun ısısı artmış.
  • Okul kapısının boyası dökülmüş.

İsim Tamlamalarının Özellikleri

** İsim tamlamalarında tamlayan, birden fazla tamlanana bağlanabilir.

Memleketimin bağını, bahçesini özledim.

** İsim tamlamalarında birden fazla tamlayan, bir tamlanana bağlanabilir.

Ellerinin ve ayaklarının tırnaklarını kesti.

** Zamirlerle isim tamlaması kurulabilir.

Onların çoğu pikniğe geldi.

** İsim tamlamalarında tamlayan düşebilir.

Arabasını herkes çok beğendi.

Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Bunlari Biliyor musunuz?

Çeşitli mesleklerden önemli kişilerin hayatlarını anlatmak üzere düzenlenen eserlere "tezkire", şairleri tanıtan tezkirelere "şuara tezkiresi" denir. Batı edebiyatındaki biyografinin karşılığı gibidir. İlk örneği Ali Şir Nevai'nin "Mecalisü'n Nefais"dir. Anadolu’daki en önemli örnek "Sehi Bey Tezkiresi"dir. (Asıl adı Heşt Behişt)
Çarşamba, 09/19/2018 14:21
Telif Hakkı © 2018 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.