İsim Tamlamaları

İsim ve isim soylu sözcüklerin bir araya gelerek oluşturduğu söz gruplarına isim tamlaması de­nir. İsim tamlaması, tamlayan ve tamlanandan oluşur.

Bilgisayarın fişi

İsim tamlamalarında tamlayan ilgi eklerini tamlanan ise iyelik eklerini alır.

İsim+ilgi eki (Tamlayan): -in, -ın, -un, -ün, -im

İsim+iyelik eki (Tamlanan): -im, -in, -ı, -i, -u, -ü

  • Süpürgenin sapı
  • Benim evim
  • Kış ayları

İsim tamlamaları üçe ayrılır.

1. Belirtili İsim Tamlaması

Tamlayanın ilgi, tamlananın iyelik eki aldığı isim tamlamalarına belirtili isim tamlaması denir.

Örnekler:

  • Gözlerinin içi parlıyor.
  • Sonbaharda, ağaçların yaprakları dökülür.
  • Ayşe'nin tokası güzelmiş.
  • Bu elmanın tadı çok farklı.
  • Evimizin bahçesi baharda yeşillenir.

UYARI: Belirtili isim tamlamalarında tam­layan ile tamlanan yer değiştirebilir veya tamlayan ile tamlananın ara­sına sıfat girebilir.

Örnek:

  • Sözlerine kandım yıllarca senin.
  • Asım'ın kareli gömleği yeniymiş.

UYARI: Belirtili isim tamlamalarında tamlayan eki yerine "-dan / -den" eki kullanılabilir.

Örnek:

Kitaplardan hangisini aldın?

2. Belirtisiz İsim Tamlaması

Tamlayanın ilgi eki almadığı, tamlananın iyelik eki aldığı tamlamaya belirtisiz isim tamlaması denir.

Örnekler:

  • Öğrenci sayısı gittikçe artıyor.
  • Bilal, mısır koçanını çöpe attı.
  • Buralarda yaz sezonu erken açılır.
  • Sinan, erik ağacına çıktı.

** Belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan tamla­nanı çeşitli anlam ilgileriyle belirtir.

  • Çilekreçeli: Ham madde - Ürün
  • Armut ağacı: Tür ilişkisi
  • Selfelaketi: Neden - Sonuç
  • Kalem böreği: Benzerlik ilişkisi

3. Zincirleme İsim Tamlaması

Belirtili ve belirtisiz tamlamaların birleşmesiyle oluşan tamlamaya zincirleme isim tamlaması denir.

Örnekler:

  • Sokak lambasının ışığı yediye kadar yandı.
  • Deniz suyunun ısısı artmış.
  • Okul kapısının boyası dökülmüş.

İsim Tamlamalarının Özellikleri

** İsim tamlamalarında tamlayan, birden fazla tamlanana bağlanabilir.

Memleketimin bağını, bahçesini özledim.

** İsim tamlamalarında birden fazla tamlayan, bir tamlanana bağlanabilir.

Ellerinin ve ayaklarının tırnaklarını kesti.

** Zamirlerle isim tamlaması kurulabilir.

Onların çoğu pikniğe geldi.

** İsim tamlamalarında tamlayan düşebilir.

Arabasını herkes çok beğendi.

Yorumlar (0)Add Comment

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
 

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

Edebi bildiri ile yayın hayatına giren ilk edebiyat topluluğu “Fecri Ati”dir.
Pazar, 08/31/2014 04:13
Telif Hakkı © 2014 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.